|
در خبرنامة قبل (خبرنامه91) با كليات و اجزاي سند
راهبرد آينده آشنا شديم. حال قصد داريم، برنامههاي اجرايي اين سند را كه در واقع
مهمترين بخش سند را تشكيل ميدهند، معرفي كنيم. همانگونه كه اشاره شد، براي
دستيابي به مأموريت اين سند، سه هدف كلي در نظر گرفته شده است كه عبارتند از:
دستيابي به سهم مناسبي از تجارت جهاني با استفاده از فناورينانو؛
ايجاد زمينة مناسب جهت بهرهمندي از مزاياي فناورينانو در راستاي ارتقاي کيفيت
زندگي مردم؛
نهادينهشدن توسعه پايدار و پوياي علوم.
فناوري و صنعت نانو
از آنجا که هدف اصلي توسعة علوم و فنون مختلف استفادة تجاري و دسترسي به ثروت است،
هيچ كار تحقيقاتي و پژوهشي بدون نگاه به كاربرد و بازار نميتواند موفق باشد.
متأسفانه چنين نگاهي در كشور ما وجود ندارد و ارتباط محكم و مناسبي بين پژوهش و
بازار ديده نميشود و عليرغم وجود پژوهشگران و محققان برجسته و متعدد در كشور و
نياز صنايع و بازار به نتايج اين تحقيقات، ميبينيم كه ارتباط بين اين دو بخش و
انتقال نتايج تحقيقات به بازار، بسيار ضعيف است. لذا اولين هدف اصلي سند راهبرد
آينده، حركت در جهت رفع اين مشكلات در فناورينانو و نگاه به بازار، آن هم در سطح
جهاني است.
مسلماً مشكلات عديدهاي در راه دستيابي به اين هدف وجود دارد که بخش زيادي از آنها
از نوع داخلي هستند؛ از جمله ميتوان به نبود تجربة مثبت در تجاريسازي محصولات
فناوريهاي ديگر، نبود فرهنگ كار گروهي، اختلاف فاز در نگاه متصديان پژوهش و بازار
و بسياري مسائل ديگراشاره کرد.
علاوه بر اين، هدفگيري بازار جهاني با مشكلات ديگري از جمله رقباي جهاني نيز مواجه
است. از آنجا که در مسابقه نانو، بازيگران زيادي حضور دارند و پتانسيل جهاني
بالايي وارد اين گود شده است. براي دستيابي به سهم مناسبي از تجارت جهاني با
استفاده از فناورينانو، لازم است علاوه بر تجاريسازي اين فناوري، مشكلاتي چون
تعامل سازندة بينالمللي و رقابت با رقباي جهاني را نيز حل كرد.
در نگاه اول چنين به نظر ميرسد كه رفع اين مشكلات، كاري بسيار زمانبر است و
نميتوان در افق ده سالة اين سند، چنين گام بزرگي را برداشت. اما بايد توجه داشت كه
هدف از برنامهريزي براي فناورينانو رفع ريشهاي تمام مشكلات فوق نيست بكله شرايط
متمايز كنندة اين فناوري، همچون نوپا بودن آن در جهان، رقابت جهاني براي پيشگامي
در زمينههاي خاص اين فناوري و قابليت آن براي ايجاد تحول و ثروت آفريني، ايجاب
ميكند تا با نگرش خاص، محيطي ويژه براي رشد آن فراهم آيد؛ بدين معني كه لازم است
رشد و توسعة اين فناوري با راههاي ميانبر و در محيطي به دور از قوانين و مقررات
دست و پاگير صورت گيرد. البته در حاشية اين مسير ميتوان به اصلاح قوانين و مقررات
نيز توجه داشت ولي هدف اصلي بايد پيش بردن اين فناوري و رساندن آن به مرحلة توليد
ثروت باشد.
به هر حال، در سند راهبرد آينده، براي دسترسي به اولين هدف، چندين برنامه اجرايي در
قالب چهار راهبرد به شرح زير در نظر گرفته شده است.
راهبرد 1: تأكيد بر تعامل بينالمللي و رويكرد برونگرا و ايجاد مكانيزم شكار
فرصتهاي تجاري، تكنولوژيك و صنعتي به منظور دستيابي به بازار جهاني و حفظ و تداوم
آن.
برنامههاي اجرايي:
شبكهسازي متخصصان ايراني فناورينانو ساكن خارج از كشور و نيز متخصصان علاقمند
خارجي به عنوان مطلعين از فرصتهاي علمي، فناوري و تجاري جهت مرتبطنمودن آنها با
دستگاههاي ذيربط؛
فعال نمودن سفارتخانهها و نمايندگيهاي ايران در خارج كشور جهت شناخت فرصتها و
برقراري ارتباطات؛
حمايت از فعاليت و سرمايهگذاري مشترک شركتهاي ايراني و بين المللي در داخل و خارج
از كشور با انگيزه انتقال و جذب فناورينانو به داخل با تاکيد بر نقش بخش خصوصي؛
اعطاي مأموريتهاي خاص به مناطق آزاد و ويژه جهت انتقال فناورينانو به داخل؛
ايجاد سازوکار شناخت دائمي و سريع فرصتهاي تجاري و معرفي به دستگاههاي ذيربط؛
تنظيم مقررات و تسهيلات گمركي متوازن و حسابشده براي تسهيل در تعاملات پژوهشي،
صنعتي و تجاري با خارج از كشور در حوزة فناورينانو؛
ترغيب واحدهاي علمي، پژوهشي و فناوري كشور به داشتن همكاري درازمدت با يك شريك
بينالمللي پيرامون پروژه ها و برنامه هاي بلندمدت فناورينانو.
راهبرد 2: ايفاي نقش هدايتي و حمايتي دولت براي شكلگيري و توسعه صنايع رقابتپذير
مبتني و متأثر از فناورينانو با تأكيد بر نقش بخش خصوصي و عدم حمايت از تشكيل
صنايع غيررقابتي.
برنامههاي اجرايي:
تدوين اولويتها و اعمال سياستهاي شفاف حمايتي دولت از صنايع نانو به شكل
زمانبنديشده و مبتني بر اثربخشي و همراه با نظارت دقيق؛
حمايت از جذب شرکتهاي نوپاي فناورينانو در مراكز رشد؛
اختصاص امكانات پاركهاي فناوري به شركتهاي فعال در فناورينانو؛
حمايت از تشكيل خوشههاي صنعتي، گروههاي كسب و كار و شركتهاي مادر و داراي نام
تجاري معتبر در فناورينانو به ويژه با مشاركت شركتهاي بينالمللي؛
برپايي و حمايت از كانونهاي تفكر و برنامه هاي آينده انديشي براي بالا بردن قدرت
تشخيص و تصميم در حوزة فناورينانو.
راهبرد 3: برقراري نظام استانداردسازي و تأييد كيفي و نيز بسترهاي حقوقي مورد نياز
براي تسهيل همكاريهاي صنعتي و تكنولوژيكي و كاهش هزينههاي مبادله.
برنامههاي اجرايي:
فراهم كردن زيرساختهاي سختافزاري و نرم افزاري مورد نياز براي تدوين و اعمال
استاندارد و كنترل كيفي مواد اوليه و محصولات فناورينانو (حتيالمقدور با تكيه بر
امكانات شبكه آزمايشگاهي موجود)؛
تدوين و تصويب مقررات و ساختار قضايي لازم براي داوري در مورد جرائم و تخلفات
احتمالي در عرصه همکاريهاي پژوهشي، توليدي، تجاري و ساير زمينههاي فناورينانو.
راهبرد 4: استفاده از فناورينانو در صنايع مختلف به ويژه صنايع داراي مزيت با هدف
افزايش كيفيت، كاهش قيمت تمامشده و مقبوليت بازار مصرف با تأكيد بر اثربخشي
فناورينانو در كوتاهمدت.
برنامههاي اجرايي:
شناخت و تعيين صنايع داراي مزيت براي به کارگيري فناورينانو به ويژه در كوتاهمدت
و پيگيري براي تحقق آن؛
تقويت مراکز ارائة خدمات توسعة فناوري به صنايع داراي مزيت جهت به کارگيري
فناورينانو در كوتاهمدت؛
ارائة تسهيلات بازرگاني به صنايع داراي مزيت جهت استفاده از فناورينانو؛
ارائة تسهيلات مالي و اعتباري به صنايع داراي مزيت جهت استفاده از فناورينانو. |
