تاریخ درج : 85/08/29

تعداد بازديد: 1182

مترجم :

حامد شريعتي

کلید واژه ها :

سرمايه گذاري / محصول /

گزارشي از علل دير به ثمر رسيدن سرمايه‌گذاري در تحقيقات نانو

خلاصه :
تا پايان سال 2005، دولت‌هاي جهان معادل 18 ميليارد دلار صرف تحقيق و توسعة فناوري‌نانو نموده‌اند و پيش‌بيني مي‌شود اين رقم در سال 2006، تا شش ميليارد دلار ديگر افزايش يابد؛ در اين صورت حجم سرمايه‌گذاري در فناوري‌نانو با کل سرمايه‌گذاري برنامة فضايي آپولو برابري خواهد کرد. تحليلگران ساينتيفيکا، تحقيقي ميداني انجام داده‌اند تا دريابند كه چرا با وجود صرف هزينه‌هاي کلان در تحقيقات نانو، به ‏نظر مي‌رسد هنوز فناوري‌نانو به سوددهي قابل‌توجهي نرسيده است. در اين راستا آنها با دولتمرداني از ژاپن گرفته تا کاليفرنيا مصاحبه کردند، ‏سپس نظرات افرادي که در زمينة فناوري‌نانو مشغول به کار بودند را جويا شدند، تا به اين ترتيب بتوانند به تصوير دقيقي از وضعيت هزينه‌هاي تحقيقاتي در ‏زمينة فناوري‌نانو دست يابند. ‏نتايج اين بررسي‌ها مي‌تواند تا حد زيادي علت مشاهده نشدن هر گونه تأثير عمده‌اي از ‏فناوري‌هاي نانو را توضيح دهد.‏

New Page 1

تا پايان سال 2005، دولت‌هاي جهان معادل 18 ميليارد دلار صرف تحقيق و توسعه فناوري‌نانو نموده‌اند و پيش‌بيني مي‌شود اين رقم در سال 2006، تا شش ميليارد دلار ديگر افزايش يابد؛ در اين صورت حجم سرمايه‌گذاري در فناوري‌نانو با کل سرمايه‌گذاري برنامه فضايي آپولو برابري خواهد کرد.

شکل 1- روند تکامل سرمايه‌گذاري‌هاي جهاني در فناوري‌نانو

دانشمندان پس از هشت سال كار در پروژه فضايي آپولو، براي نخستين بار موفق به انجام پروازي سرنشين‌دار به دور ماه شدند؛ اين در حالي است که به نظر لايمان، تنها دستاورد فناوري‌نانو تاکنون محصولات نه چندان با ارزشي است كه در برابر کشش مقاوم بوده است. بدون شک منتقدان فناوري‌نانو خواهند پرسيد که آيا اين فناوري ارزش اين همه سرمايه‌گذاري را دارد؟ انتخاب iPod Nano از سوي مجله فوربس (Forbs)، به عنوان كالاي سال فناوري نانو، با توجه به کاربرد آن به‌صورت حافظه فلش، باعث دردسر بيشتر سرمايه‌گذاري‌هاي دولتي در زمينه تحقيقات فناوري ‌نانو گرديد و عجيب آن است که حافظه فلش، توليد صنعت جهاني نيمه‌هادي‌هاست و از تسهيلات حمايتي تحقيق و توسعه فناوري ‌نانو بهره چنداني نبرده است. به هر حال از هر طرف که به آمارها نگاه کنيم، اثر اقتصادي فناوري‌نانو تاکنون محدود و در ابعاد نانو بوده است! حتي ارزش فروش محصولات فناوري‌نانو در بزرگ‌ترين توليدکنندگان نانومواد؛ يعني شرکت‌هاي شيميايي، مانند BASF و DOW هم با ميليون‌ها دلار درآمد، به بيش از چند ميليون دلار نمي‌رسد.

شکل 2- کالاي سال فناوري‌نانو

تحليلگران ساينتيفيکا، تحقيقي ميداني انجام داده‌اند تا دريابند كه چرا با وجود صرف هزينه‌هاي کلان در تحقيقات نانو، به نظر مي‌رسد هنوز فناوري‌نانو به سوددهي قابل‌توجهي نرسيده و تمام آنچه به دست آمده فقط محصولات نه چندان با ارزشي است كه در برابر كشش مقاومت دارند. در اين راستا آنها با دولتمرداني از ژاپن گرفته تا کاليفرنيا مصاحبه کردند، سپس نظرات افرادي که در زمينه فناوري‌نانو مشغول به کار بودند و حتي کارمندان آزمايشگاه‌هاي تحقيق و توسعه سراسر جهان اعم از مديران و تکنسين‌ها را جويا شدند، تا به اين ترتيب بتوانند به تصوير دقيقي از وضعيت هزينه‌هاي تحقيقاتي در زمينه فناوري‌نانو دست يابند. نتايج اين بررسي‌ها که در ادامه به آن اشاره مي‌شود، مي‌تواند تا حد زيادي علت مشاهده نشدن هر گونه تأثير عمده‌اي از فناوري‌هاي نانو را توضيح دهد.
1. آزمايشگاه‌ها يک‌ روزه ساخته نمي‌شوند
اکثر محققان اين نکته را به عنوان اصلي‌ترين عامل نبود کالاهاي آماده مصرف در فناوري‌نانو، ذکر کرده‌اند. حتي اگر دانشگاهي همين امروز يک چک سفيد امضا بابت تحقيقات فناوري‌نانو دريافت کند، راه‌اندازي يک آزمايشگاه تحقيقاتي با درنظر گرفتن مواردي چون انتخاب مدير، اختصاص فضاي مناسب براي آزمايشگاه، به‌کارگيري دانشجويان دکتري، فوق دکتري و تحصيلات تکميلي، مشخص کردن تجهيزات لازم، سفارش، خريداري، تحويل و در نهايت نصب آنها، در مجموع به چيزي حدود حداقل 18 ماه زمان نياز دارد.

2. فاصله زياد اعلان و اجرا
به نظر اکثر محققان، بين زمان اعلام اختصاص سرمايه‌گذاري دولتي تا زمان بازگشت سرمايه و مشاهده نتيجه، فاصله زيادي وجود دارد. اختصاص بودجه تحقيق و توسعه آسان‌ترين بخش اين فرايند به شمار مي‌آيد. مراحل ديگر عبارتند از تعيين شرايط هزينه شدن اين مبلغ، دريافت و بررسي داخلي و خارجي تقاضاها، تنظيم قرارداد و مذاکره با دريافت‌کنندگان اين تسهيلات سرمايه‌گذاري‌. انجام تمام اين مراحل نوعاً باعث مي‌شود تا اجرايي‌شدن سرمايه‌گذاري‌هاي دولتي در فناوري‌نانو، بين شش تا 12 ماه به تأخير بيفتد.

شکل 3- هزينه‌هاي سالانه دولتي که طي سال 2005-1997 صرف فناوري‌نانو شده

3. دشواري دريافت اعتبارات
اختصاص مبلغ سرمايه‌گذاري، لزوماً به معناي دريافت سريع آن نيست؛ در زير، نمونه‌هايي از مشكلات پرداخت اعتبارات آمده است: در انگلستان، دريافت بودجه تحقيق و توسعه فناوري‌نانو، مستلزم کسب نظر موافق اعضاي پارلمان و مصوبه آن مي‌باشد.

  •  پس از آنکه کميسيون ارزيابي به‌طور تصادفي، بودجه خود را بيش از حد خرج نمود و پرداخت قراردادها با شش ماه تأخير مواجه شد، تعدادي از SME‌هاي ارزيابي به شدت از اين بابت متضرر شدند.

  • يک مرکز تحقيق و توسعه جديد پس از بارها اعلام عمومي و وعده‌هاي مکرري که نسبت به اختصاص بودجه دريافت نموده بود، در آخرين لحظات با اين درخواست روبه‌رو شد که آيا مي‌تواند آن مبلغ را طي بودجه سال بعد دريافت کند؟

شکل 4- سرمايه‌گذاري جهاني فناوري‌نانو در سال 2005

4. طولاني بودن تحقيقات
با تمام اين احوال، سرمايه‌گذاري در تحقيق و توسعه هيچ‌گاه نتيجه فوري به‌دنبال ندارد و به همين دليل شرکت‌هاي سرمايه‌گذار خطرپذير تا زماني که به قطعيت مفهومي اطمينان نيافته‌اند، هرگز در آن زمينه سرمايه‌گذاري نمي‌کنند. بررسي هزينه‌هايي که صرف تحقيقات مي‌شود نشان مي‌دهد که بخش عمده‌اي از اين سرمايه‌گذاري‌ها به علوم پايه اختصاص دارد؛ به اين ترتيب نوعاً فاصله بين مرحله تحقيق و رسيدن آن به چرخه توليد، هفت سال است. ضمن آنکه هنوز اکثر محققان نسبت به تجاري شدن نتايج کار خود ترديد دارند.

شکل 5- وضعيت سرمايه‌گذاري در فنانوري نانو بر حسب GDP

5. سرمايه‌گذاري يکسان، نتيجه متفاوت
در حالي که اروپا، آمريکا و ژاپن، هزينه مشابهي را صرف تحقيقات فناوري‌نانو مي‌کنند؛ درصد GDP هزينه‌شده از سوي دولت ژاپن سه برابر بيش از آمريکا است.
کار تازه شروع شده است
آغاز سرمايه‌گذاري‌هاي بزرگ در فناوري‌نانو مربوط به آمريکا و ژاپن و از سال 2001 و پس از آن اروپا در سال 2003 است. بنابراين با احتساب فاصله دو تا سه ساله اختصاص تسهيلات سرمايه‌گذاري تا شروع به کار يک آزمايشگاه و هفت سالي که به طور متوسط براي رسيدن از مرحله تحقيق و توسعه به توليد لازم است، ديگر تعجبي ندارد که اين فناوري هنوز نتوانسته باشد به وعده تحول‌آفريني خود دست يابد. در اين باره بايد به اين نکته توجه داشت که حتي اولين کارهاي تحقيقاتي فناوري‌نانو كه هزينه آن و قبل از دوره شروع جدي اين فناوري، از محل اعتبارت علمي موجود تأمين شده بود، هم‌اکنون پس از چندين سال به ثمر مي‌رسد. در نتيجه سرمايه‌گذاران خطرپذير و مسئولان انتقال فناوري که با فناوري‌هاي نانو سروکار دارند در سال‌هاي آينده مشغوليت بسيار زيادي خواهند يافت.

شکل 6- وضعيت جهاني سرمايه‌گذاري خطرپذير در فناوري‌نانو

اين مقاله در ماهنامه شماره 110 به چاپ رسيده است

D.Morgenthaler, Where has My money gone, Cientifica, January 2006

ارزیابی شما از این مقاله :

3.57 امتیاز از 7 رای

نام

پست الکترونیک

نظر