گام‌هاي لرزان يا ثروت جوشان؟ گام‌هاي طلايي براي ورود به حوزه فناوري‌نانو

خلاصه :
شهر زيباي يزد چون نگيني در ميان کوير ايران سر برافراشته است. مهرباني و گرمي ميزبان، داغي آفتاب گرم و سوزان را از خاطر ميهمانان پاک کرده‌است.

شهر زيباي يزد چون نگيني در ميان کوير ايران سر برافراشته است. مهرباني و گرمي ميزبان، داغي آفتاب گرم و سوزان را از خاطر ميهمانان پاک کرده‌است. جلسه‌اي پرجنب‌و‌جوش و بحث‌هاي داغِ داغ، حضار که خود سرمايه‌گذاران، کارآفرينان و استادان بنام در زمينه کاري خود بودند، ‌هر کدام به نوبت پيرامون فرصت‌هاي سرمايه‌گذاري در حوزه فناوري ‌نانو اظهارنظر کردند. نشستند و گفتند و برخاستند. اما يک سوال، بي‌جواب مانده بود که همه در انتظار پاسخش بودند. 1 جلسات متعددي مشابه نشست فوق در نقاط مختلف کشور برگزار مي‌شود، اما حکايتِ يک سوال همچنان پابرجاست. يک سوال کليدي که بايد شفاف و روشن پاسخ داده شود. سوالي که در مورد هر بنگاه يا مدير ديگري نيز مطرح است و همچنان بي‌پاسخ ‌مانده‌است، سوالي ساده و روشن که بارها مطرح شده و جواب هم داده شده، اما شايد بايد شفاف‌تر شود. سوال اساسي اين است که يک سرمايه‌گذار، يک صاحب صنعت يا حتي يک کارآفرين براي ورود به حوزه فناوري‌ نانو از کجا و چگونه بايد شروع کند؟ گام اول: چيستي فناوري‌ نانو اولين گام براي هر فعاليت در حوزه نانو آشنايي مختصري با زمينه فناوري ‌نانو است. کاري که زماني حدود دو تا سه ساعت بايد براي آن صرف کرد. منابع متعددي هم براي همه در دسترس است .2 دوره‌ها و کارگاه‌هاي نيم‌‌روزه‌اي هم وجود دارد که حضور در آنها مي‌تواند ذهن مدير ايراني را به خلاقيت وادارد. فيلم‌هاي آموزشي زيادي نيز توليد شده است که از طريق ستاد ويژه توسعه فناوري‌ نانو قابل دستيابي است .3 اين آشنايي مختصر کمک بزرگي به ايجاد يک نگرش و تفکر جديد در مدير مي‌نمايد و هنر نانو هم در همين تغيير نگرش و مختصات فکري و کسب‌وکاري فرد نهفته است. تغيير نگرش درک و فهم مدير بنگاه را از محيط بين‌المللي پيراموني خود زياد مي‌کند و جهت‌دهنده دانش و بينش آنها پيرامون محيط کسب‌وکاري خود است. به نظر مي‌رسد طيف وسيعي از بنگاه‌ها در حوزه‌هاي مختلف مي‌توانند از اين فناوري استفاده کنند و افق‌هاي جديد کسب‌وکار خود را سامان دهند. گام اول گامي عمومي است. همه مديران مشابه يکديگر بايد اطلاعات اوليه اين فناوري را کسب کنند. حوزه‌هاي کاربرد آن را بدانند و درک عمومي از اين فناوري بيابند. گام دوم: کاربردها و قابليت‌هاي نانو دومين گام حرکت تخصصي و جهت‌دار به‌سمت کاربردهاي نانو در حوزه مورد علاقه مدير و بنگاه است. براي مثال در نشست يزد يک شرکت در حوزه پليمر و يک شرکت در حوزه کاشي و سراميک اظهار علاقه کردند. آنها بايد يک يا دو نفر را هدايت کنند تا فعاليت‌هايي به شرح زير انجام شود: کاربردهاي فناوري ‌نانو در حوزه کاري خود را جمع‌آوري کنند. اطلاعات زيادي در اينترنت وجود دارد. همچنين ستاد نانو اطلاعات ارزشمندي را در اختيار دارد. درخت صنعت نانو يک راهنماي مناسب براي کاربردهاي نانو در صنايع مختلف است. در سايت ستاد، قسمت آينده‌انديشي درخت‌هاي نانو ارائه شده‌اند. همچنين ماهنامه فناوري‌نانو نيز اطلاعات گران‌قيمتي در مورد کاربردهاي مختلف فناوري‌ نانو در هر شماره ارائه مي‌دهد. محتواي ماهنامه نانو از سايت ستاد قابل دسترسي است. در يک تعامل نزديک با ستاد به‌راحتي مي‌توان همه اين اطلاعات را جمع‌آوري، دسته‌بندي و تحليل کرد. نتايج به‌دست‌آمده اطلاعاتي ساده اما بسيار گران‌قيمت است که مدير را براي ادامه مسير کمک مي‌نمايد و قابليت‌هاي نانو را بيشتر و بيشتر به او نشان مي‌دهد. طيفي از مديران از اين اطلاعات قابليت‌هاي جديد و منحصربه‌فردي را خود استخراج مي‌کنند که اين نشان از شم تجاري و هوش کسب‌وکاري مدير بنگاه دارد. محصولات تجاري و شرکت‌هاي توليد کننده در حوزه‌هاي مرتبط را جمع‌آوري کنند. ابعاد محصولات و شرکت‌ها، رقباي بين‌المللي آينده شرکت ايراني (يا شرکاي راهبردي آنها) را نشان مي‌دهد و محصولات توليد شده نيز روند بازار فعلي را به تصوير مي‌کشاند. ماهنامه فناوري‌ نانو در هر شماره تعدادي از شرکت‌هاي نانو را معرفي مي‌کند. همچنين گزارش‌هاي مختلفي در مورد شرکت‌هاي نانو از طريق سايت ستاد قابل تهيه است. اين اطلاعات بصيرت مدير ايراني را جهت مي‌دهد تا به تشخيص صحيح و درستي برسد. مدير ايراني گام‌به‌گام بايد به‌سمت تشخيص کامل‌تر و درست‌تر حرکت کند. تخمين بازارهاي فعلي و بازارهاي بالقوه گام نهايي در اين مرحله است. اطلاعات به‌دست‌آمده در مورد محصولات و شرکت‌ها بايد با ابعاد بازار آنها مقايسه شده، نتيجه‌گيري شود که حرکت بعدي چه بايد باشد. در اين زمينه نيز اطلاعات گسترده‌اي در دسترس است و حتي در صورت لزوم اطلاعات قابل تهيه و خريداري است. ستاد و شبکه شرکت‌ها باز مانند مراحل قبل همکار و هميار بنگاه در طي کردن اين مسير هستند. جمع‌بندي اطلاعات فوق و تحليل کلي آنها نشان مي‌دهد که بنگاه چه بايد بکند. مدير بنگاه بر اثر اين اطلاعات ديگر به‌راحتي مي‌تواند در مورد سودمندي يا عدم سوددهي ادامه مسير اظهار نظر کند. انجام فعاليت‌هاي فوق فقط از سوي بنگاه يا مجموعه‌اي از بنگاه‌ها قابل انجام است. ستاد يا شبکه نمي‌تواند چنين فعاليتي را انجام دهد، زيرا کارشناسان فني مرتبط با اين امر را ندارد و از نزديک نيز در جريان فعاليت يک بنگاه يا حوزه خاص نيست. افرادي براي انجام فعاليت فوق مناسبند که چند ويژگي ذيل را داشته باشند: • حداقل دانش مهندسي يا علوم پايه در حد ليسانس داشته باشند؛ • مهارت‌هاي لازم خواندن و فهم متون انگليسي را دارا باشند؛ اطلاعات کافي در مورد فناوري ‌نانو داشته باشند. اين افراد بايد نانو را به‌خوبي بدانند و با حوزه‌هاي آن آشنايي کامل داشته باشند. اگر بنگاه چنين افرادي را ندارد کافي است دو نفر از کارشناسان شرکت در يک دوره زماني حداکثر دو‌هفته‌اي آموزش‌هاي لازم را فراگيرند. اين آموزش‌ها از طريق کتب مختلفي که هم در بازار است و هم از طريق ستاد قابل دستيابي است، قابل انجام است. همچنين بنگاه مي‌تواند با استفاده از فارغ‌التحصيلان مرتبط با حوزه نانو باعث تسريع گام دوم شود. گام سوم: ارائه پيشنهادهاي مشخص سومين گام، ارائه پيشنهادهاي مشخص جهت ايجاد ارزش ‌افزوده در بنگاه با استفاده از اين فناوري است. طيف اين پيشنهادها بسيار وسيع است. شايد نتيجه همه فعاليت‌هاي فوق پيشنهاد خريد يک ماده نانويي و افزودن آن در قسمتي از خط توليد باشد و يا حتي شايد ساده‌تر مانند آغشته کردن محصول به يک ماده نانويي باشد. به هر حال اگرچه حوزه نانو پيچيده و نو است؛ اما استفاده از خط توليد محصولات شايد پيچيده نبوده و با روش‌هاي ساده قابل کاربري باشد. در هر صورت در اين مرحله بايد پيشنهادهاي مشخصي با تخمين‌هاي مالي لازم استخراج شود. گام چهارم: ارزيابي پيشنهادها چهارمين گام و مهم‌تر از گام‌هاي قبلي ارزيابي پيشنهادها است. هر چه گام‌ها بيشتر شود، ‌طي کردن ادامه مسير دقت بيشتري مي‌طلبد تا به هدف مناسب برسد. براي ارزيابي پيشنهادها چند فعاليت بايد صورت بپذيرد. اولا بايد هر پيشنهادي امکان‌سنجي شود تا تخمين‌هاي اوليه در مورد ميزان سرمايه‌گذاري و پيش‌بيني سود و مانند آن انجام شود و بعد در صورت نتيجه مثبت امکان‌سنجي، مقدمات طرح کسب‌وکار آماده گردد. همچنين در اين مرحله فناوري‌هاي رقيب نيز بايد مورد بررسي قرار گيرد و مزيت‌هاي هر کدام نسبت به ديگري روشن گردد. با توجه به اين اطلاعات طرح کسب‌وکار تهيه و بر اساس آن مي‌توان تشخيص کاملي نسبت به راه‌اندازي يا عدم راه‌اندازي ارائه کرد. گام پنجم: راه‌اندازي کسب‌وکار همه اين گام‌ها نيازمند همراه و همياري است که با کمک او هم هزينه‌ها به حداقل برسد و هم کمک و ياري او باعث تسريع روند کار شود. شبکه شرکت‌هاي فناوري‌ نانو هميار و همراه شما در همه اين مسير خواهد بود. حمايت‌هاي شبکه خطر كردن بنگاه را به حداقل خواهد رساند و امکان رسيدن به هدف ره بيشينه خواهد کرد.

[1] - اشاره به نشست شبكه شركت‌هاي فناوري نانو با سرمايه‌گذاران يزدي در تاريخ 31/1/1386 است. در اين نشست دو فرصت سرمايه‌گذاري در ‏حوزه نانوروكش‌ها كه در زمينه پليمر، نساجي و سراميك كاربرد دارد، معرفي گرديد. مخاطبان، مديران عامل شركت‌هاي يزدي و تعدادي ‏متخصصيان دانشگاهي بودند. نتيجه اين شد كه دو گروه كارشناسي جهت فعاليت بر روي كاربرد فناوري نانو در حوزه كاشي- سراميك و پليمر ‏با همكاري شبكه شركت‌هاي نانو تشكيل گردد و ادامه همكاري بر اساس نقشه راه پيشنهادي آنها انجام شود. ‏ [2] - براي مثال مي‌توان به ‏www.nano.ir‏ قسمت دانستني‌هاي نانو يا ‏www.nanoclub.ir‏ اشاره كرد.‏ [3] - در سايت‏www.nano.ir‏ قسمت خدمات، فهرست فيلم‌ها و كتاب‌هاي آموزشي قابل دستيابي است. ‏