بررسي ارجاعات خودي(Self citation) مقالات فناوري نانو در ايران

خلاصه :
به منظور تعيين حجم مقالات برجستة يك كشور از نظر تعداد ارجاعات لازم است كه تعداد ارجاعاتي كه نويسندگان يك كشور به مقالات علمي خود مي‌دهند (Self Citation) كسر شود. بدين منظور و با هدف تعيين جايگاه واقعي ايران در اين شاخص به بررسي تعداد ارجاعات مقالات نانوفناوري ايران كه دربازة زماني 2001 تا 2006 منتشر شده‌اند پرداختيم. نتايج اين بررسي‌ها نشان مي‌دهند كه ايران از نظر سهم مقالات فناوري نانو در سال 2006 با 248 مقاله در جايگاه سي و پنجم و در بازه زماني 2001 تا 2006 با 514 مقاله در رديف سي و هشتم جهاني قرار دارد. از نظر تعداد كل ارجاعات به مقالات فناوري نانو نيز ايران در سال 2006 با دو پله صعود نسبت به سال 2005 رتبه سي‌ و يكم و در مجموع در سال‌هاي 2001 تا 2006 رتبه چهل و دوم را به خود اختصاص داده است. در حالي كه با كسر تعداد ارجاعات به خود رتبه ايران در سال‌هاي 2005، 2006 و 2001 تا 2006 به ترتيب سي و هفتم، سي و سوم و چهل و سوم تنزل يافته است.

به منظور تعيين حجم مقالات برجسته يك كشور از نظر تعداد ارجاعات لازم است كه تعداد ارجاعاتي كه نويسندگان يك كشور به مقالات علمي خود مي‌دهند (Self Citation) كسر شود. بدين منظور و با هدف تعيين جايگاه واقعي ايران در اين شاخص به بررسي تعداد ارجاعات مقالات نانوفناوري ايران كه دربازه زماني 2001 تا 2006 منتشر شده‌اند پرداختيم. نتايج اين بررسي‌ها نشان مي‌دهند كه ايران از نظر سهم مقالات فناوري نانو در سال 2006 با 248 مقاله در جايگاه سي و پنجم و در بازه زماني 2001 تا 2006 با 514 مقاله در رديف سي و هشتم جهاني قرار دارد. از نظر تعداد كل ارجاعات به مقالات فناوري نانو نيز ايران در سال 2006 با دو پله صعود نسبت به سال 2005 رتبه سي‌ و يكم و در مجموع در سال‌هاي 2001 تا 2006 رتبه چهل و دوم را به خود اختصاص داده است. در حالي كه با كسر تعداد ارجاعات به خود رتبه ايران در سال‌هاي 2005، 2006 و 2001 تا 2006 به ترتيب سي و هفتم، سي و سوم و چهل و سوم تنزل يافته است. شكل1 سهم ارجاعات خودي از كل ارجاعات مقالات منتشر شده ايران در فناوري نانو را نشان مي‌دهد. اگر تعداد ارجاعات خودي را معياري از خودمحوري نويسندگان بدانيم، مطابق اين شكل سهم خودمحوري در بين محققان ايراني بعد از سال 2004 و مصادف با شروع حمايت‌هاي تشويقي افزايش چشمگيري داشته است و از لحاظ رتبه نيز به ترتيب در سال‌هاي 2005 و 2006 رتبه 59 و60 را به خود اختصاص داده است.

شکل1: سهم ارجاعات خودي از کل ارجاعات مقالات نانوي ايران در سالهاي مختلف

No. Country Self Cited. % No. Country Self Cited. % No. Country Self Cited. % 1 Morocco 2.05 21 Romania 8.33 41 Sweden 13.14 2 Moldova 4.30 22 Ukraine 8.97 42 Spain 13.20 3 Saudi Arabia 4.35 23 Czech republic 9.40 43 Finland 13.38 4 Belarus 4.55 24 Portugal 9.93 44 Brazil 13.50 5 Algeria 5.28 25 New Zealand 10.16 45 Canada 14.11 6 Venezuela 5.70 26 Denmark 10.29 46 Switzerland 14.50 7 Bulgaria 5.91 27 Hungary 10.35 47 Taiwan 14.58 8 Egypt 5.93 28 Estonia 10.64 48 Singapore 14.83 9 Slovakia 6.10 29 Croatia 10.79 49 Italy 15.07 10 South Africa 6.21 30 Ireland 10.94 50 Netherlands 15.11 11 Malaysia 6.43 31 Greece 10.96 51 UK 15.58 12 Colombia 6.88 32 Mexico 11.18 52 Russia 16.05 13 Chile 6.95 33 Turkey 11.49 53 France 17.35 14 Thailand 7.01 34 Tunisia 11.59 54 India 17.36 15 Lithuania 7.08 35 Argentina 11.71 55 south korea 19.67 16 Norway 7.08 36 Australia 12.22 56 Germany 22.03 17 Armenia 7.11 37 Belgium 12.61 57 Japan 23.26 18 Latvia 7.24 38 Israel 12.80 58 Iran 24.66 19 Cuba 7.42 39 Austria 12.86 59 China 29.34 20 Slovenia 8.27 40 Poland 12.92 60

به منظور درك بهتر وضعيت ايران، رابطه بين سهم ارجاعات خودي و سهم مقالات فناوري نانو براي كشورهاي مختلف در شكل2 نمايش داده شده است. مطابق اين نمودار و با تقريب قابل قبولي يك رابطه نمايي بين تعداد ارجاعات به خود و تعداد مقالات فناوري نانو وجود دارد و با افزايش سهم مقالات ميزان خودمحوري نيز افزايش مي‌يابدکه امري بديهي است؛ زيرا با افزايش مقالات احتمال ارجاع به خود نيز بالا مي‌رود. اما جايگاه ايران در اين نمودار نشان مي‌دهد كه سهم ارجاعات خودي از بين تمام ارجاعات مقالات نانوي ايران خيلي بيشتر از مقدار قابل انتظار براي سهم مقالات ايران است. توجه به اين نكته لزوم تجديد نظر و جهت‌دهي مناسب به حمايت‌هاي تشويقي ستاد و توجه وزارت علوم وفناوري به ارجاعات را ايجاب مي‌كند.

شکل2: رابطه سهم ارجاعات خودي با سهم مقالات فناوري نانو و مقعيت کشورهاي مختلف در اين دو شاخص