خودآموز کارآفريني در فناوري نانو

خلاصه :
فناوري نانو عرصه‌اي نسبتاً نوظهور و جديد است که توجه بسياري از شرکت‌هاي تجاري و توليدي را در دنيا به خود جلب نموده است. در کشور ما نيز شرکت‌ها، علاقه زيادي به اين فناوري از خود نشان داده و کم‌کم در حال ورود به اين عرصه جديد مي‌باشند.

به نام خدا «خودآموز کارآفريني در فناوري نانو» مرتضي مغربي، علي عباسي گروه مطالعاتي آينده‌انديشي ستاد ويژه توسعه فناوري نانو

مقدمه فناوري نانو عرصه‌اي نسبتاً نوظهور و جديد است که توجه بسياري از شرکت‌هاي تجاري و توليدي را در دنيا به خود جلب نموده است. در کشور ما نيز شرکت‌ها، علاقه زيادي به اين فناوري از خود نشان داده و کم‌کم در حال ورود به اين عرصه جديد مي‌باشند. با وجود علاقه شرکت‌هاي داخلي به اين عرصه نوظهور، انتخاب زمينه کاري مناسب و مفيد چالشي است که از سوي بيشتر علاقه‌مندان کارآفريني در دانشگاه و صنعت و همچنين شبکه شرکت‌هاي ستاد با جديت دنبال مي‌شود. فناوري نانو يک موضوع جديد و در عين حال چندرشته‌اي است و لذا انتخاب يک زمينه کاري مناسب که با امکانات و توانايي‌هاي کارآفرين از يک سو، و خواسته‌هاي بازار از سوي ديگر سازگار باشد، چالش‌برانگيز است. هدف از نگارش اين بحث کمک به حل اين مشکل است. آنچه در ذيل آمده است، معرفي روندي منطقي براي انتخاب زمينه کاري مناسب بر اساس آخرين اطلاعات و منابع موجود در ستاد است. شما با مطالعه مطالب زير و مراجعه به منابع معرفي شده مي‌توانيد به صورت گام به گام، ديد روشن‌تري از اين فناوري و عرصه‌هاي مختلف آن پيدا کرده و در نهايت زمينه کاري مناسب را برگزينيد.

نکات مهم:

قبل از شروع بحث يادآوري چند نکته لازم به نظر مي‌رسد: 1. در اين نوشته زمينه کاري خاصي معرفي نمي‌شود. انتخاب زمينه فعاليت تابع خلاقيت و سليقه خود شما بوده و ما فقط عرصه‌هاي موجود و قابليت‌‌ها و محدوديت‌هاي فناوري نانو و نيازمندي‌هاي صنعت را معرفي خواهيم کرد. 2. اين متن دائماً در حال به روزرساني است. مثلاً مطالبي که به صورت کلي در برخي بخش‌ها وجود دارند، ممکن است در آينده به صورت دقيق‌تر و با جزئيات بيشتر ارائه گردند.

چکيده مطالب

1)معرفي نانو پيش از هر چيز، اگر شما با فناوري نانوآشنايي نداريد و يا آشنايي شما مختصر مي‌باشد، بهتر است ابتدا اطلاعات كامل‌تري راجع به اين فناوري نوظهور داشته باشيد. اولين بخشي كه بايد با آن آشنا شويد، تعريف فناوري نانو است. تعاريف مختلفي از اين فناوري ارائه شده است كه جنبه‌هاي مختلفي از آن را مدنظر داشته‌اند. براي به دست آوردن يك تعريف مختصر و مفيد مي‌توانيد به بخش تعريف فناوري نانو مراجعه کنيد. پس از آشنايي با تعريف فناوري نانو، بايد با تفاوت اين فناوري ‌جديد با فناوري‌هاي ديگر و به عبارت بهتر وجه تمايز آن با ساير فناوري‌ها آشنا شويد. تفاوت فناوري نانو با ساير فناوري‌ها در «عناصر پايه» يا نانوساختارهايي است كه در اين فناوري مورد استفاده قرار مي‌گيرند. براي آشنايي با عناصر پايه مختلف در اين فناوري و تقسيم‌بندي‌هاي آنها، و همچنين به دست آوردن تعريفي از هر كدام مي‌توانيد درخت عناصر پايه را ببينيد. در اين درخت، عناصر پايه مختلف به صورت درختي و در سه سطح مختلف طبقه‌بندي شده‌اند. در سطح اول، عناصر پايه اصلي آورده شده و درسطوح دوم و سوم زيرمجموعه‌هاي هر يک از اين عناصر نمايش داده شده‌اند. توضيحات و تعاريف مربوط به هر يک از اين عناصر پايه به همراه ويژگي‌هاي مهم هر کدام در گزارش درخت عناصر پايه آورده شده‌اند. همچنين برخي از عناصر پايه، بيشترين استفاده را در مقالات و اختراعات داشته‌اند، پس شما نيز احتمالاً با اين عناصر سر وکار خواهيد داشت و آگاهي از اين عناصر مي‌تواند به شما کمک کند. در صورتي كه مايل به دانستن مطالب بيشتر و جامع‌تر در مورد هر يک از عناصر پايه هستيد، مي‌توانيد به بخش مربوطه در گزارش فرصت‌هاي فناوري نانو مراجعه كنيد. مرحله بعدي پس از به دست آوردن اطلاعات در مورد عناصر پايه، آشنايي با موضوعات کلان مطرح در فناوري نانو مي‌باشد. براي اين منظور مي‌توانيد از درخت هسته‌هاي اصلي توسعه فناوري نانو استفاده كنيد. براي جلوگيري از موازي‌کاري و بخشي‌نگري در فناوري نانو، سعي شده است بخش‌ها و مراکز اصلي فناوري نانو استخراج شده و به صورت درختي مجزا به نام هسته‌هاي اصلي توسعه فناوري نانو آورده شوند. حاصل کار، هشت مركز كاربردي (تقاضامحور) و 3 مركز بنيادي (عرضه‌محور) مي‌باشد که مي‌توانيد آنها را در اين درخت مشاهده کنيد. جهت آشنايي بيشتر با بخش‌هاي کاربردي درخت هسته‌هاي فناوري نانو، يک سري فايل‌هاي ارائه powerpoint مربوط به اين بخش‌ها تهيه شده‌اند که مي‌توانيد آنها را مشاهده کنيد. در نهايت در صورتي كه مي‌خواهيد اطلاعات بيشتري درباره مفاهيم، تاريخچه و ... فناوري نانو دريافت كنيد، مي‌توانيد به بخش دانستني‌هاي نانو در سايت سري بزنيد.

2)قابليت‌هاي تجاري فناوري نانو پس از آشنايي با مفاهيم اوليه فناوري نانو، گام بعدي دانستن قابليت‌هاي كاربردي آن و نيازها و پيش‌بيني‌هاي متخصصان جهاني از زمان بازاري شدن محصولات اين فناوري مي‌باشد. فناوري نانو يك فناوري ميان رشته‌اي است كه پيش‌بيني مي‌شود تقريباً بر تمام صنايع تأثيرگذار باشد. جهت آشنايي با كاربردهاي بالفعل و بالقوه اين فناوري انقلابي مي‌توانيد از درخت صنعت و گزارش مربوطه بهره ببريد. در اين ساختار درختي که داراي چهار سطح مختلف مي‌باشد، صنايع اصلي و زيرمجموعه‌هاي هريک از اين صنايع آورده شده است (سطح 1 و2). در سطح سوم کاربردهاي بالفعل و بالقوه‌اي که فناوري نانو در هر بخش دارد، بيان شده، و در سطح چهارم، عناصر پايه‌اي که براي رسيدن به آن کاربرد مورد استفاده قرار مي‌گيرند، ذکر گرديده‌اند. از روي مزيت کاربردي ذکر شده در سطح سوم اين درخت مي‌توانيد جذابيت هر يک از اين کاربردها را بررسي کرده و گزينه مطلوب را براي صنعت مورد علاقه خود برگزينيد. سپس با استفاده از درخت فناوري و سپس علم نانو، نحوه ساخت نانوساختار انتخاب شده خود را پي بگيريد. همچنين با استفاده از مراجع درخت صنعت، مي‌توانيد در برخي از حوزه‌ها، شرکت‌هاي فعال دنيا را بشناسيد. در اين درخت سعي شده است تا جايي که امکان دارد مراجع معرفي شده براي کاربردها، از شرکت‌هاي مختلف فعال در آن عرصه باشند. نقشه پيشرفت برخي از فناوري‌ها در ميان‌مدت را مي‌توانيد در گزارشات نقشه راه نانو مشاهده کنيد. اين گزارشات در دو بخش کلي مواد و صنعت تنظيم شده‌اند. در بخش مواد درخت‌سان‌ها، مواد نانوحفره‌اي، نانوذرات و نانوکامپوزيت‌ها، و روکش‌ها و فيلم‌هاي نازک مورد بحث قرار گرفته‌اند. بخش صنعت نيز شامل دو زيربخش ‌انرژي و سيستم‌هاي پزشکي و بهداشتي است. در اين گزارشات مراحل توسعه کاربردهاي مختلف فناوري نانو درسال 2005، 2010 و 2015 مورد بررسي قرار گرفته و ريسک مربوط به توسعه هريک از اين کاربردها در 10 سال آينده به صورت يک نمودار نشان داده شده است. در گزارش ديگري، چالش‌ها و پيشران‌هاي موجود  بر سر راه عرصه‌هاي مختلف فناوري نانو آورده شده‌اند. اين چالش‌ها و پيش‌ران‌ها نيز مي‌توانند در انتخاب عرصه مورد نظر شما را ياري کنند. به علاوه يك سري گزارشات مربوط به صنايع مختلف توسط ستاد منتشر شده‌اند که حاوي اطلاعات مفيدي هستند.

3)کارآفرينان نانو جهت آشنايي شما با شرکا يا رقباي احتمالي آينده و همچنين شناسايي تأمين‌کنندگان مواد اوليه يا بازارهاي بالقوه جهاني، ليستي ازشرکت‌هاي فعال در عرصه فناوري نانو آماده شده است.در مورد 70 شرکت ذکرشده در اين ليست اطلاعات تفصيلي وجود دارد که در صورت نياز مي‌توانيد اطلاعات تفصيلي شرکت مورد نظر خود را از طريق تماس با کارگروه توسعه و توليد ستاد درخواست نماييد.

4)موضوعات پرطرفدار از نگاه آمار شناخت موضوعاتي که از نظر آماري بيشترين طرفدار را دارند، مي‌تواند راهگشا باشد. در همين راستا موضوعات برتر از نگاه اختراعات بررسي شده‌اند که مي‌توانيد از آنها بهره ببريد. همچنين عرصه‌هاي برتر نانو از منظر حجم و درصد رشد بازار و همچنين از نظر تعداد شرکت‌هاي فعال مورد بررسي قرار گرفته‌اند.

5)بازارهاي بالقوه • با سفارش‌هاي بخش خصوصي براي فناوري نانو مي‌توانيد از طريق ليست اين سفارشات آشنا شويد. • در صورتي که مي‌خواهيد با محصولات توليدشده فناوري نانو در دنيا آشنا شويد، مي‌توانيد به ترتيب اهميت از Trademarkهاي معروف نانو، بانک محصولات فناوري نانو، و فهرست محصولات موفق فناوري نانو در سال 2005 بهره‌مند شويد. • کارگروه توسعه و توليد سعي مي‌کند به صورتي دقيق‌تر نيازهاي فعلي صنايع داخلي را شناسايي کرده و با ايجاد ارتباط با صنايع مختلف و آگاهي از مشكلات آنها، عرصه‌هاي تحقيقاتي مورد نياز و حمايت اين صنايع را معرفي نمايد تا هم نياز صنعت مرتفع گردد و هم محققان بتوانند فعاليت‌هاي تحقيقي خود را در جهت مناسب برگزينند. عرصه‌هاي تحقيقاتي اعلام شده از سوي صنايع کشور فعلاً عبارتند از: • پتروشيمي • همچنين جهت آشنايي با سليقه مديران صنايع، شايد بد نباشد ليستي از پروژه‌هاي مورد تأييد صنعت را كه توسط وزارتخانه‌هاي مختلف طي سال‌هاي 1384-1382 حمايت شده‌اند، مشاهده كنيد.

6)توانمندي داخلي جهت توسعه داخلي فرايند توليد يا لااقل عدم موازي‌کاري در کشور لازم است از توانمندي‌هاي داخلي در زمينه فناوري نانو اطلاع داشته باشيد. • توانمندي علمي (دانشگاهي): براي يافتن همکاران علمي و آگاهي از ميزان پراکندگي آنها درکشور شايد بهتر باشد با پايان‌نامه‌ها و مقالاتي كه محققان داخلي موفق به تعريف يا اتمام آنها شده‌اند، آشنا شويد. همچنين ممکن است دانستن ليست مراكز تحقيقاتي داخلي فعال (به تفكيك وزارتخانه‌ها)، و ليست محققان نانو داخلي، راهگشا باشد. • فعلاً ابتکارات مطرح‌شده توسط متخصصان داخلي در سايت ايده‌هاي نانو قرار داده مي‌شوند. • توانمندي دستگاهي: براي آشنا شدن با دستگاه‌هاي تعيين مشخصات فعال در داخل کشور مي‌توانيد از سايت شبکه آزمايشگاهي فناوري نانو استفاده کنيد. • براي آگاهي از شرکت‌هاي فعال داخلي در زمينه فناوري نانو مي‌توانيد ليست شرکت‌هاي داخلي نانو را مشاهده کنيد.

7)حمايت‌هاي شبکه از شرکت‌هاي نانو شبکه شرکت‌هاي نانو در ستاد ويژه توسعه فناوري نانو از شرکت‌هايي که مايل به فعاليت در زمينه فناوري نانو باشند، حمايت مي‌کند. آگاهي از اين حمايتها مي‌توانند براي شما مفيد باشد.

8)استانداردها براي اينکه کسب و کار شما پس از توليد با مشکلاتي مواجه نشود، بهتر است از استانداردهاي موجود در اين زمينه اطلاع داشته باشيد. البته فعلاً مطالب زيادي در اي نعرصه در دسترس نيست، اما کميته استاندارد در صدد است تا استانداردهاي لازم در اين عرصه را استخراج کند. در حال حاضر مي‌توانيد از برخي محدوديت‌هاي قانوني و ويژگي‌هاي مربوط به سلامتي و بهداشت، ايمني، و مسائل زيست‌محيطي مطرح شده در گزارشات مربوط به نقشه راه نانو استفاده کنيد.

9)موارد فوري • اگر فقط به فکر سرمايه‌گذاري هستيد:       i .پيشنهاد خريد سهام شرکت‌هاي غيرآمريکايي • رايزن‌ها: فرصت‌هاي همکاري با شرکت‌ها

متن کامل اين خودآموز به صورت pdf قابل دريافت است