[[{"content_id":18,"content_number":0,"portal_id":2,"lang_id":"fa","content_title":"گذری بر فناوری نانو در ایران از 1379 تا 1388","content_rtitr":"","content_short_title":null,"content_summary":"","content_summary_fill":0,"content_body":"در این گزارش سعی شده است سیر تاریخی توسعه فناوری نانو در ایران از اسفند 1379 تا آبان 1388 به صورت خلاصه ارائه شود. در ضمن این تاریخچه، رویکردهای اصلی ستاد ویژه توسعه فناوری نانو و اقدامات اصلی در حوزه های مختلف ترویج، توسعه منابع انسانی، زیرساختهای توسعه فناوری، تجاری سازی و روابط بین الملل بیان شده است.\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\nامروز آبان 1388\r\n\r\n\r\n\tایران پانزدهمین کشور دنیا در تولید علم در زمینه فناوری نانو و رتبه اول بلامنازع در منطقه و کشورهای اسلامی است.\r\n\tبیش از 1600 عضو هیئت علمی و حدود 2000 محقق کارشناس ارشد و دکتری در زمینه فناوری نانو در دانشگاه‌های کشور مشغول به تحقیق و پژوهش هستند و بیش از 3500 پایان نامه تحصیلات تکمیلی در این زمینه انجام شده است.\r\n\tحدود 30 شرکت بزرگ و کوچک به تولید محصولات مبتنی بر فناوری نانو مشغول هستند و برخی از محصولات آنها به بازارهای خارجی صادر می‌شود.\r\n\tبیش از 70 شرکت کوچک و متوسط در حال توسعه فناوری برای ورود به بازار هستند\r\n\tایران متولی شبکه فناوری نانو در میان کشورهای عضو اکو است.\r\n\tایران عضو فعال کمیته بین ا لمللی استانداردسازی فناوری نانو و عضو گروه مشاوران رئیس این کمیته است.\r\n\tیونیدو (سازمان توسعه‌ی صنعتی سازمان ملل متحد) مرکز تحقیقات فناوری نانو در ایران را ایجاد کرده و ماموریت به‌کار‌گیری فناوری نانو در آب و پساب را به آن واگذار کرده است.\r\n\tدر طول هشت سال، زنجیره‌های علم و فناوری نانو در ایران یک به یک شکل می‌گیرد و همه به نوعی برای تولید ثروت از این فناوری گام برمی‌دارند.\r\n\r\n\r\n \r\n\r\nسیر فناوری نانو در ایران\r\nسال 1379\r\nاولین جرقه‌های توجه خاص کشورها و دولت‌ها به فناوری نانو در جهان زده می‌شود. تا قبل از این فقط در برخی مراکز تحقیقاتی و دانشگاهی، آن هم به صورت پراکنده، تحقیقات در زمینه فناوری نانو انجام می‌شد.\r\nآرام آرام با شناخته شدن اهمیت و بزرگی این فناوری، و نقشی که درآینده‌ی فنی و اقتصادی دنیا دارد، کشورهای بزرگ و پیشرفته برای بهره‌گیری از فرصت این فناوری برای بیشتر کردن فاصله خود با دنیا، وارد میدان مسابقه می‌شوند. هرچند موج‌های علمی و فنی معمولاً با یک فاصله زمانی چند ده ساله به ایران می‌رسد، اما فناوری نانو در ایران، مسیری غیر از دیگر فناوری‌ها را در پیش می‌گیرد.\r\nروز اول اسفند 1379 مرحوم دکتر ابتکار، مشاور رئیس جمهور وقت، در نامه‌ای به رئیس جمهور، مطرح شدن موضوعی جدید با عنوان فناوری نانو را به ایشان اطلاع می‌دهند و می‌خواهند که این موضوع بررسی شود.\r\nنامه به دفتر همکاری‌های فناوری ریاست جمهوری ارجاع می‌شود و یک تیم از کارشناسان این دفتر، مسئول مطالعه و بررسی کم و کیف این موضوع می‌شوند.\r\n \r\n\r\nسال 1380\r\nاین تیم مطالعاتی با عنوان کمیته مطالعات سیاست فناوری نانو تحقیقات خود را ادامه می‌دهد. با تشکیل این کمیته، سایت فارسی فناوری نانو و چاپ یک خبرنامه آغاز می‌شود و فعالیت ترویجی برای مخاطبان مختلف کلید می‌خورد.\r\nاین کمیته، اولین همایش ملی فناوری نانو را روزهای 14 و 15 اسفند 1380 برگزار می‌کند. این برنامه، زمینه‌ای می‌شود برای شناخت و برقراری ارتباط با محققان فناوری نانو و به‌خصوص چند نفر از ایرانیانی که خارج از کشور در زمینه نانو سابقه‌ی تحقیقاتی خوبی دارند و بعداً همکاری‌های علمی با دانشگاه‌های ایران را ادامه می‌دهند.\r\n \r\n\r\nسال 1382- تشکیل ستاد\r\nدر تاریخ 1382\/6\/16 ستاد ویژه توسعه فناوری نانو به ریاست معاون رئیس جمهور و عضویت وزارت‌خانه‌های امور اقتصاد و دارایی، بهداشت درمان وآموزش پزشکی، جهاد کشاورزی، صنایع و معادن، علوم تحقیقات و فناوری، رئیس سازمان وقت مدیریت و برنامه‌ریزی کشور، رئیس دفتر همکاری‌های فناوری ریاست جمهوری و تعدادی از مدیران و محققان تشکیل می‌شود.\r\nوظایفی که برای ستاد تعیین می‌شود از این قرار است:\r\n\r\n\r\n\tتصویب اهداف، راهبردها و سیاست‌های کلان و برنامه ملی توسعه فناوری نانو\r\n\tتقسیم وظایف کلّی دستگاه‌ها و تعیین ماموریت‌های بخشی و هماهنگی آنها در قالب برنامه بلند مدت ده ساله\r\n\tنظارت عالی بر تحقق اهداف و برنامه‌ها\r\n\r\n\r\nدبیرخانه ستاد در دفتر همکاری‌های فناوری ریاست جمهوری قرار می‌گیرد و مهندس سجادی، رئیس وقت این دفتر و سفیر فعلی جمهوری اسلامی ایران در روسیه، به عنوان دبیر ستاد انتخاب می‌شود. از همان ابتدای تشکیل ستاد، تدوین برنامه ده ساله برای توسعه فناوری نانو در دستور کار قرار می‌گیرد.\r\nجلسات ستاد فناوری نانو با ریاست معاون اول رئیس جمهور و بعضاً با حضور رئیس جمهور هر شش ماه یک بار تشکیل می‌شود و نمایندگان تام الاختیار اعضای ستاد، هر ماه یک بار جلسه‌ای با عنوان شورای هماهنگی تشکیل می‌دهند.\r\n \r\n\r\nسال 1383 – تدوین سند\r\nدر دی 1383 وزیر علوم در دیدار رهبر معظم انقلاب با رؤسای دانشگاه‌ها، به فعالیت‌های ستاد فناوری نانو برای برنامه‌ریزی و توسعه این فناوری اشاره می‌کنند و مقام معظم رهبری با تأکید بر لزوم اهمیت پیشگامی در این زمینه می‌فرمایند:\r\n"موضوع را زود فهمیده‌ایم. یعنی نگذاشتیم بعد از چهل سال بفهمیم که چنین چیزی در دنیا پدید آمده است. در اوایل کار این موضوع را فهمیده‌ایم و الان هم دنبالش هستیم. اگر... بودجه داده شود، تشویق بشود و افرادی برای پیگیری این کار گماشته شوند، خواهید دید دیری نخواهد گذشت که در سطح اول دنیا قرار خواهیم گرفت."\r\nهمزمان با شروع کار تدوین برنامه ده ساله، اجرای برنامه‌های کوتاه‌مدت در چهار حوزه‌ی ترویج، توسعه منابع انسانی، زیرساخت آزمایشگاهی و طرح‌های کوتاه‌مدت آغاز می‌شود.\r\n \r\n\r\nسال 1384 – تصویب سند راهبرد آینده \r\nتلاش‌های کارشناسی برای تدوین سند بلندمدت توسعه فناوری نانو در مرداد 1384 به نتیجه می‌رسد و هیئت دولت در جلسه 1384\/5\/2 این سند را تصویب و در تاریخ 1384\/5\/10 آن را ابلاغ می‌کند.\r\n  طبق سند ده ساله‌ی راهبرد آینده، ایران باید تا سال 1393، به رتبه پانزدهم دنیا در فناوری نانو دست یابد و مسیر توسعه باید به گونه‌ای باشد که: توسعه فناوری نانو موجب تولید ثروت و ارتقای کیفیت زندگی مردم شود.\r\n \r\n\r\nارائه گزارش فناوری نانو به مقام معظم رهبری\r\nدر روز 25 بهمن 1384 دبیر و تعدادی از اعضای ستاد در حضور مقام معظم رهبری گزارشی از فعالیت‌های این ستاد و برنامه‌های آن در آینده را به ایشان ارائه می‌کنند. ایشان ضمن ابراز خرسندی از فعالیت‌های صورت گرفته، برای تسریع در روند توسعه‌ی این فناوری، می‌فرمایند:\r\nما قله فناوری نانو را زود شناخته‌ایم؛ حال دو چیز مهم است: یکی همت شماست که حتما در این مساله کوتاه نیایید و از همه همت و توانایی‌هایتان استفاده کنید. منظورم از همه همت و توانایی، همان دایره وسیعی است که شما در برنامه فناوری نانو در نظر گرفته‌اید؛ یعنی دانشمندان سرتاسر کشور، شبکه آزمایشگاهی سرتاسر کشور و حتی دانشجو، دانشگاهی و دانش آموز. از همه اینها استفاده کنید. و دوم کمک‌هایی که باید بشود و پشتیبانی مالی لازم که با توجه به سرمایه‌گذاری دولت‌های جهان و هدف‌گذاری کسب یک تا دو درصد بازار جهانی، برای رسیدن به آن باید بودجه‌ای معادل دو درصد سرمایه‌گذاری دولت‌های جهان به این برنامه اختصاص داده شود...\r\nجایگاهی هم که برای این کار در نظر گرفته شده است باید همین ستاد ریاست جمهوری باشد. برای شما همین نقش ستادی خوبست ولی در ابتدای کار ناچار هستید در بعضی بخش‌ها در اجرا هم وارد شوید تا حرکت شکل بگیرد."\r\n \r\nترویج و آموزش فناوری نانو\r\nبسترسازی فکری و آماده کردن ذهن افراد و نهادها برای پذیرش فناوری نانو، لازمه‌ی توسعه‌ی پایدار آن است. به این منظور، ترویج نانو برای گروه‌های مخاطب خاص و آموزش مبانی علمی و فنی این عرصه به دانش آموزان در دستور کار کمیته مطالعاتی و سپس ستاد فناوری نانو قرار می‌گیرد.\r\nراه‌اندازی سایت فناوری نانو برای دانش آموزان، برگزاری و حمایت از بیش 250 همایش ترویجی و آموزشی برای دانش آموزان و دبیران، انتشار مجلات و بولتن‌های آموزشی، تدوین و انتشار کتاب‌های و CDهای آموزشی، از جمله کارهایی است که هر کدام با هدفی خاص و برای مخاطبان خاص طراحی و اجرا می‌شود.\r\n \r\n\r\nتوسعه منابع انسانی\r\nاز ابتدای سال 1383 برنامه‌ای برای توسعه منابع انسانی با عنوان برنامه حمایت تشویقی آغاز می‌شود، که هدف اصلی آن، ایجاد انگیزه در بین پژوهشگران کشور برای جهت دادن تحقیقات آنها به سوی فناوری نانو است. در برنامه حمایت تشویقی، به محققانی که فعالیت پژوهشی در زمینه فناوری نانو انجام می‌دهند مبالغی به عنوان تشویقی پرداخت می‌شود.\r\nبا شروع برنامه حمایت تشویقی، گردآوری اطلاعات پژوهشی و تشکیل بانک‌های اطلاعاتی جامع فناوری نانو نیز آغاز می‌شود، که هم‌اکنون کارنامه کلیه‌ی افراد و مراکز و مؤسسات کشور را در خود دارد.\r\nبرنامه حمایت تشویقی، پس از گذشت پنج سال، البته با تغییرات اندکی، هنوز در حال اجراست.\r\n \r\n\r\nشبکه آزمایشگاهی\r\nبا آغاز تحقیقات فناوری نانو، نیاز به تجهیزات پیشرفته و دقیق برای ساخت و اندازه‌گیری مواد در مقیاس نانومتری رو به افزایش می‌گذارد. با ارزیابی تجهیزات موجود و نیازمندی‌های کشور، راهکار شبکه‌سازی برای آزمایشگاه‌های نانو پیشنهاد می‌شود و شبکه آزمایشگاه‌های فناوری نانو تشکیل می‌شود.\r\nآموزش تکنسین‌ها، تعمیر و کالیبراسیون دستگاه‌ها، ارائه حمایت مالی برای ارتقاء و خرید تجهیزات جدید، ارائه مشاوره برای خرید تجهیزات و کمک به اخذ استانداردهای بین المللی، از خدماتی است که شبکه به آزمایشگاه‌های عضو ارائه می‌کند.\r\n \r\n\r\nسال 1385 – تداوم فعالیت‌ها در دولت نهم\r\nروز 12 اردیبهشت 1385، شورای عالی انقلاب فرهنگی در پانصد و هشتاد و دومین جلسه خود، ضمن تأکید بر اجرای دقیق "سند راهبرد آینده" به عنوان برنامه 10 ساله توسعه فناوری نانو، سیاست‌ها و راهبردهای توسعه و ارتقای این فناوری در کشور را تصویب می‌کند.\r\nدر 16 بهمن 1385 با تشکیل معاونت علمی ریاست جمهوری، ستاد به عنوان زیرمجموعه این معاونت ادامه فعالیت می‌دهد.\r\n \r\n\r\nمشارکت ایران در تلاش بین المللی برای استانداردسازی نانو\r\nاواخر سال 83 حرکت بین المللی برای استانداردسازی فناوری نانو آغاز می‌شود. پیشنهاد تشکیل یک کمیته برای استانداردسازی فناوری نانو در سازمان بین المللی استاندارد (ISO) مطرح و تصویب می‌شود. این کمیته با عنوان ISO\/TC229 با حضور 23 عضو فعال و 7 عضو ناظر تشکیل می‌شود.\r\nایران از ابتدا به عنوان عضو اصلی این کمیته پذیرفته می‌شود و گارگروهی را با مدیریت مشترک ستاد و سازمان استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران، به صورت متناظر با کمیته بین المللی تشکیل می‌دهد. کمیته استاندارد‌سازی فناوری نانوی ایران به صورت مستمر و فعال در نشست‌های شش ماهه‌ی کمیته بین المللی حضور می‌یابد.\r\n \r\n\r\nنشست‌هایی که با حضور ایران برگزار می‌شود.\r\n \r\n\r\n\r\n\t\r\n\t\t\r\n\t\t\t \r\n\t\t\tتاریخ نشست\r\n\t\t\tکشور\r\n\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\tسوم\r\n\t\t\t12 تا 1385\/9\/17\r\n\t\t\tکره جنوبی\r\n\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\tچهارم\r\n\t\t\t13 تا 1386\/3\/18\r\n\t\t\tآلمان\r\n\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\tپنجم\r\n\t\t\t12تا 1386\/6\/16\r\n\t\t\tسنگاپور\r\n\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\tششم\r\n\t\t\t6 تا 1387\/3\/10\r\n\t\t\tفرانسه\r\n\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\tهفتم\r\n\t\t\t27 تا1387\/8\/31\r\n\t\t\tچین\r\n\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\tهشتم\r\n\t\t\t18تا 1388\/3\/22\r\n\t\t\tآمریکا\r\n\t\t\r\n\t\r\n\r\n\r\n \r\n\r\nدر اجلاس  ششم در فرانسه، میزبانی دوازدهمین اجلاس این کمیته که در سال 2011 برگزار خواهد شد،  به ایران داده می‌شود. در اجلاس هشتم درآمریکا نیز، ایران به عضویت گروه مشاوران رئیس این کمیته درمی‌آید.یکی از اولین پیشنهادها برای تدوین استادندارد بین المللی فناوری نانو از سوی ایران ارائه می‌شود. پیشنهاد ایران مبنی بر روش استاندارد دسته‌بندی نانومواد بعداً مورد تایید ایزو قرار گرفته روند تبدیل به یک استادندارد بین المللی را طی می‌کند.\r\n \r\n\r\nروابط بین المللی\r\nبه علت نوپا بودن فناوری نانو و پیش بینی‌هایی که برای آینده‌ی تجاری آن می‌شود، قدرت‌های بزرگ دنیا نهایت تلاش خود را می‌کنند تا آینده‌ی آن را دراختیار خود بگیرند. تشکیل نهادهای بین المللی و تصویب قوانین و استانداردها، یکی از ابزارهای این تصمیم است.نگاه ایران به روابط بین المللی بر این اساس است که، ما باید در نهادهای اصلی منطقه‌ای و بین المللی، حضور و نقش موثر داشته باشیم به گونه‌ای که، اگر در آینده کلوبی در دنیا برای فناوری نانو تشکیل شد، ایران باید یکی از اعضای موثر آن باشد. ایران در تعامل با کشورهای جهان، آنها را به چند دسته تقسیم می‌کند:\r\n\r\n1- کشورهایی که در فناوری نانو بالاتر یا هم‌سطح ایران هستند، که برای ارتباط با آنها، راهبرد توسعه‌ی مشترک فناوری و اعزام متخصصان به آن کشورها دنبال می‌شود.\r\n\r\n2- کشورهایی که از لحاظ تجاری‌سازی و ورود به بازار، دارای توانمندی هستند. که همکاری مشترک شرکت‌های ایرانی با آنها دنبال می‌شود.\r\n\r\n3- کشورهای پایین‌تر از ایران، که فروش محصول و خدمات آموزشی و فناوری از ایران به آنها مد نظر است.\r\n \r\n\r\nبرخی از نتایج این تلاش‌ها به این شرح است:\r\nتشکیل شبکه اکونانو\r\nپیشنهاد تشکیل این شبکه که توسط ستاد نانو ارائه شده بود در اردیبهشت ماه سال 1387 به تصویب کشورهای عضو رسید و در اردیبهشت ماه سال 1388 دفتر مرکزی این شبکه در مراسمی با حضور سفرای کشور های عضو و در محل ستاد نانو افتتاح شد.\r\n \r\n\r\nعضویت در نانوفُروم آسیا\r\nنانوفروم آسیا، شبکه ای متشکل از کشورهای استرالیا، چین، هنگ کنگ، هند، اندونزی، کره، ژاپن، مالزی، نیوزلند، سنگاپور، تایوان، تایلند و ویتنام است که در سال 2004 بنیانگذاری شده است. ماموریت این شبکه ترویج، تحقیق، توسعه و صنعتی سازی فناوری نانو بین کشور های عضواست.ایران در سال 88 به عضویت این فروم در آمد و در ششمین نشست آن در مهر ماه 88 در تایوان، هیئت ایرانی، گزارشی از روند توسعه فناوری نانو در ایران ارائه کردند.\r\n \r\n\r\nایجاد مرکز تحقیقات فناوری نانو توسط یونیدو در ایران\r\nایران در سال 1387 پیشنهاد تشکیل مرکز بین المللی فناوری نانو با محوریت آب و پساب را  به سازمان توسعه صنعتی سازمان ملل متحد ارائه نمود. با این پیشنهاد، طرح ایجاد یک مرکز بین المللی فناوری نانو به صورت مشترک بین ایران و یونیدو در دستور کار طرفین قرار گرفت. تا اینکه در روز 3 مهر 88 سند ایجاد این مرکز در محل دفتر مرکزی یونیدو در وین امضا شد.این اولین مرکز بین المللی یونیدو در حوزه فناوری نانو خواهد بود و هدف آن، بهره‌گیری از فناوری نانو در حوزه‌های شیرین‌سازی و تصفیه آب و پساب در سه سطح ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی تعریف شده است.\r\n\r\n \r\n\r\nبرگزاری کنفرانس‌های بین‌المللی مانند:\r\nکنفرانس نانوی ایران و آلمان، اردیبهشت 83؛ دانشگاه علم و صنعت ایران·\r\nکنفرانس نانوی ایران و روسیه، خرداد 84؛ هتل المپیک ·\r\nاولین کنفرانس نانوی ایران و هند، اردیبهشت 87؛ دانشگاه علوم پزشکی تهران·\r\nدومین کنفرانس نانوی ایران و هند، اردیبهشت 88؛ دانشگاه اصفهان \r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\t\r\n\t\t\r\n\t\t\tبرخی از دیگر رویدادها و ارتباطات بین المللی در حوزه فناوری نانو \r\n\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\tتاریخ\r\n\t\t\tرویداد\r\n\t\t\tتوضیح\r\n\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\t1383\/9\/14\r\n\t\t\tنشست مدیران ستاد فناوری نانو با کمیته فناوری نانو آفریقای جنوبی\r\n\t\t\tباشگاه ریاست جمهوری\r\n\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\t7 تا 1384\/3\/9\r\n\t\t\tسمینار مشترک فناوری نانو ایران و روسیه\r\n\t\t\tهتل المپیک\r\n\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\t13 تا 1384\/2\/14\r\n\t\t\tبرگزاری کنفرانس فناوری نانو ایران وآلمان\r\n\t\t\tدانشگاه علم و صنعت\r\n\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\t1 تا 1386\/8\/4\r\n\t\t\tحضور شرکت‌های ایران در نمایشگاه فناوری نانو در روسیه\r\n\t\t\tروسیه\r\n\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\t8 تا 1387\/2\/10\r\n\t\t\tبرگزاری اولین کنفرانس فناوری نانو ایران و هند\r\n\t\t\tبیمارستان امام خمینی دانشگاه علوم پزشکی تهران\r\n\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\t1387\/2\/31\r\n\t\t\tاولین نشست تشکیل شبکه اکونانو در ایران\r\n\t\t\tایران\r\n\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\t6\/24 تا 1387\/7\/1\r\n\t\t\tبرگزاری دوره آموزش فناوری نانو برای محققان برزیلی – به‌وسیله‌ی محققان ایرانی\r\n\t\t\tبرزیل\r\n\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\t1387\/12\/3\r\n\t\t\tحضور شرکت‌های ایران در نمایشگاه فناوری نانو در ژاپن\r\n\t\t\tژاپن\r\n\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\t15 تا 1388\/2\/17\r\n\t\t\tدومین کنفرانس فناوری نانو ایران و هند\r\n\t\t\tدانشگاه صنعتی اصفهان\r\n\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\t13 تا 1388\/7\/15\r\n\t\t\tدومین حضور شرکت‌های ایران در نمایشگاه فناوری نانو در روسیه\r\n\t\t\tروسیه\r\n\t\t\r\n\t\r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\nارزیابی روند توسعه نانو در ایران\r\nمطابق سند راهبردی توسعه فناوری نانو، بناست ایران تا سال 1393 در هر سه شاخص علم، فناوری و بازار، به جایگاه پانزدهم دنیا در فناوری نانو دست یابد. بر این مبنا، رصد جایگاه ایران در این شاخص‌ها به صورت مستمر انجام می‌گیرد.\r\n\r\n\r\n\tرتبه در تولید علم؛ با شاخص تعداد و کیفیت مقالات معتبر علمی ISI\r\n\tرتبه در تولید فناوری؛ با شاخص تعداد پتنت‌های معتبر بین المللی\r\n\tرتبه در اقتصاد نانو؛ با شاخص سهم بازار و میزان تولیدات فناوری نانو\r\n\t \r\n\r\n\r\nرتبه ایران در تولید علم در نانو\r\nتلاش برای ارتقای رتبه علمی ایران در زمینه فناوری نانو از همان ابتدای تشکیل ستاد فناوری نانو آغاز می‌شود. برای این منظور، یک تیم کارشناسی مسئول ارزیابی رتبه ایران و ارائه آمار مستمر از این موضوع می‌شود.\r\nدر اولین آمارها مشخص می‌شود که ایران در سال 2000، با 9 مقاله مرتبط با فناوری نانو در رتبه شصتم دنیا قرار داشته است و در منطقه نیز پنج کشور ترکیه، مصر، عربستان، ازبکستان و ارمنستان جلوتر از ایران بوده‌اند.\r\nسال 1380 ما با انتشار 17 مقاله به رتبه پنجاه و دوم جهان می‌رسیم. کشور ترکیه 16 رده از ما جلوتر است و مصر تقریبا همتراز ایران است. در سال‌های 81 و 82 نیز ما هر سال 30 مقاله مرتبط با نانو داریم و رتبه‌ی ایران در این سال‌ها به ترتیب 48 و 51 است و همچنان کشورهای ترکیه و مصر بالاتر از ما قرار هستند. در سال 83، ایران از مصر پیش می‌افتد و با 58 مقاله به رتبه چهل و دوم دنیا می‌رسد.\r\nاز ابتدای سال 84 ، برنامه‌ی حمایت‌های تشویقی، محققان دانشگاه‌های کشور را به تحقیق و پژوهش در زمینه فناوری نانو سوق می‌دهد و انتشار مقالات ایران، روندی صعودی می‌گیرد. در این سال 132 مقاله از ایران در مجلات ISI چاپ می‌شود و ایران را به رتبه سی و ششم دنیا می‌رساند. اما از بین کشورهای منطقه، همچنان ترکیه بالاتر از ایران است.\r\nدر سال 85، تعداد مقالات ایران تقریباً دو برابر می‌شود و با 281 مقاله، به جایگاه 31 دنیا می‌رسد و ترکیه را دو پله جا می‌گذارد. این روند در سال‌های بعد نیز تداوم می‌یابد. به طوری که در سال 86 ، محققان ما با 465 مقاله جایگاه بیست و پنجم دنیا را کسب می‌کنند و فاصله‌ی خود را با کشورهای منطقه افزایش می‌دهند.\r\nسال 87 یک افتخار دیگر کسب می‌شود؛ تا این سال، رژیم صهیونیستی از نظر تعداد مقالات فناوری نانو جلوتر از ایران بود، ولی در سال 87 ایران با انتشار 813 مقاله و کسب رتبه 19 دنیا ، توانست این رژیم را نیز پشت سر بگذارد.\r\nو بالاخره در پایان ماه آگوست 2009 یعنی شهریور 1388، محققان کشورمان توانستند از نظر تعداد مقالات علمی به جایگاه پانزدهم دنیا برسند. یعنی شش سال پیش از پایان سند راهبردی، ایران در شاخص تولید علم به هدف این سند می‌رسد.\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\t\r\n\t\t\r\n\t\t\tرتبه ایران در تولید علم در زمینه فناوری نانو\r\n\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\tسال\r\n\t\t\tمقالات ISI\r\n\t\t\tرتبه ایران در جهان\r\n\t\t\tرتبه در کشورهای منطقه\r\n\t\t\tکشورهای منطقه بالاتر از ایران\r\n\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\t2000\r\n\t\t\t9\r\n\t\t\t60\r\n\t\t\t6\r\n\t\t\tترکیه، مصر، عربستان، ازبکستان و ارمنستان\r\n\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\t2001\r\n\t\t\t17\r\n\t\t\t52\r\n\t\t\t3\r\n\t\t\tترکیه (36) ، مصر (52)\r\n\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\t2002\r\n\t\t\t30\r\n\t\t\t48\r\n\t\t\t3\r\n\t\t\tترکیه (35) ، مصر (40)\r\n\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\t2003\r\n\t\t\t30\r\n\t\t\t51\r\n\t\t\t3\r\n\t\t\tترکیه (34) ، مصر (40)\r\n\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\t2004\r\n\t\t\t58\r\n\t\t\t42\r\n\t\t\t2\r\n\t\t\tترکیه (34)\r\n\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\t2005\r\n\t\t\t132\r\n\t\t\t36\r\n\t\t\t2\r\n\t\t\tترکیه (33)\r\n\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\t2006\r\n\t\t\t281\r\n\t\t\t31\r\n\t\t\t1\r\n\t\t\tترکیه (34) رژیم صهیونیستی (21)\r\n\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\t2007\r\n\t\t\t465\r\n\t\t\t25\r\n\t\t\t1\r\n\t\t\tترکیه (32) رژیم صهیونیستی (21)\r\n\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\t2008\r\n\t\t\t813\r\n\t\t\t19\r\n\t\t\t1\r\n\t\t\t....\r\n\t\t\r\n\t\t\r\n\t\t\tآگوست 2009\r\n\t\t\t (شهریور 1388)\r\n\t\t\t834\r\n\t\t\t15\r\n\t\t\t1\r\n\t\t\t \r\n\t\t\r\n\t\r\n\r\n\r\n\r\n \r\nرتبه ایران در توسعه فناوری\r\nرتبه در توسعه فناوری، با دو شاخص تعداد پتنت‌ها و تعداد شرکت‌های مستقر در مراکز رشد، اندازه‌گیری می‌شود.\r\nبررسی تعداد اختراعات ثبت شده در دفاتر معتبر ثبت پتنت نشان می‌دهد که ایران در سال 2007 مجموعاً 5 پتنت نانو داشته است که 4 مورد آن در دفتر ثبت اختراع اروپا به ثبت رسیده و در رتبه بیست و دوم این دفتر قرار دارد. در سال 2008 میلادی تنها 4 اختراع مرتبط با فناوری نانو از ایران ثبت می‌شود که 3 مورد از آنها مربوط به دفتر ثبت پتنت اروپاست. با این آمار، ایران در سال 2008 در رده‌ی بیست و هفتم در دفتر ثبت پتنت اروپا قرار می‌گیرد.\r\nپیش بینی می‌شود با گسترش فعالیت‌های ترویجی و آموزشی و فعال شدن دفاتر خدمات پتنت در دانشگاه‌ها، این روند در سال‌های بعد رشدی صعودی داشته باشد و ایران پس از شاخص تولید علم بتواند در شاخص تعداد اختراعات نیز، قبل از اتمام دوره سند راهبرد آینده به رتبه پانزدهم دنیا برسد.\r\nتعداد مراکز و هسته‌های رشد مرتبط با فناوری نانو نیز به عنوان دیگر شاخص فناوری مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. تا نیمه اول سال 88 تعداد 40 هسته‌ی نانویی در 10 مرکز رشد جذب و مورد حمایت ستاد قرار گرفته‌اند.\r\n \r\n\r\nمحصولات ایران\r\nشرکت‌های ایرانی با طراحی و ساخت محصولات مبتنی بر فناوری نانو، در حال ورود به بازارهای داخلی و بین المللی هستند که تعدادی از آنها از این قرار است.\r\n\r\n\r\n\tساخت چندین نوع از تجهیزات آزمایشگاهی ازجمله میکروسکپ STM، مغناظیس سنج و دستگاه کروماتوگرافی گازی.\r\n\tمیکروسکپ STM علاوه بر مراکز تحقیقاتی داخلی، به کشور مالزی نیز صادر می‌شود.\r\n\tتصفیه آب با نانوفیلتراسیون.\r\n\tاین سیستم ابتدا به صورت آزمایشی بر روی رودخانه کارون نصب و راه‌اندازی شد و هم اکنون در سطح وسیع‌تر در یکی از شهرهای خوزستان در حال پیاده شدن است.\r\n\tتولید انواع نانومواد از جمله فلزات و اکسیدهای فلزی.\r\n\tتولید نانولوله‌های کربنی در مقیاس بالا. روش تولید این ماده به صورت چندین پتنت بین‌المللی ثبت شده است.\r\n\tاین ساختار کربنی در مصارفی همچون پایه‌ی کاتالیست‌های نفتی، ذخیره و هیدروژن و تولید کامپوزیت‌ها به‌کار می‌رود.\r\n\tتولید انواع محصولات ضد باکتری با استفاده از نانومواد.\r\n\tساخت دستگاه‌های تولید کننده‌ی الیاف نانومتری در انواع آزمایشگاهی، صنعتی و قابل حمل.\r\n\tتولید بتن مقاوم در برابر خوردگی با استفاده از افزودنی‌های نانومتری.\r\n\tتولید نانوفیلترهای تصفیه کننده هوا، در چندین نوع خانگی، صنعتی و قابل استفاده در خودرو.\r\n\tتولید لوله‌های پلیمری بدون صدا برای آب و فاضلاب\r\n\tتولید بسته‌بندی‌های مواد غذایی و میوه با هدف افزایش عمر محصولات\r\n\tتولید قطعات نانوکامپوزیتی برای استفاده در خودرو.\r\n\tتولید انواع لباس‌های ضد آب و ضد لک.\r\n\tتولید کاشی و سرامیک‌های ضد لک.\r\n\tتولید مواد تثبیت کننده شن و خاک\r\n\tشیشه‌های کنترل کننده انرژی برای استفاده در ساختمان.\r\n\tروانکارهای مبتنی بر نانوذرات برای کاهش مصرف سوخت خودرو.\r\n\r\n\r\nبه منظور ارائه خدمات مختلف توسعه فناوری و ورود محصولات ایران به بازار، گروهی از شرکت‌های ارائه دهنده‌ی این خدمات در قالب کُریدور (Corridor) خدمات توسعه فناوری، به شرکت‌های نوپا و درحال رشد کمک می‌کنند.\r\nمطابق سند راهبردی، هدف از توسعه فناوری نانو، تولید ثروت و افزایش کیفیت زندگی مردم است. بنابراین تلاش برای دستیابی به اهداف سند راهبردی در شاخص‌های فناوری و بازار ادامه دارد. و در این راستا، برنامه های حمایتی متنوعی برای کمک به تبدیل یافته‌های پژوهشی به محصول و حمایت از نوآوران، در کارگروه‌های مختلف ستاد در حال اجراست.\r\n \r\n\r\n\r\n\r\nاین مقاله در نشریه مجله فناوری نانو شماره 145 در تاریخ 1388\/08\/15 به چاپ رسیده است.\r\n\r\n \r\n\r\n ","content_html":"
\n

در این گزارش سعی شده است سیر تاریخی توسعه فناوری نانو در ایران از اسفند 1379 تا آبان 1388 به صورت خلاصه ارائه شود. در ضمن این تاریخچه، رویکردهای اصلی ستاد ویژه توسعه فناوری نانو و اقدامات اصلی در حوزه های مختلف ترویج، توسعه منابع انسانی، زیرساختهای توسعه فناوری، تجاری سازی و روابط بین الملل بیان شده است.<\/p>\n\n

 <\/div>\n<\/div>\n\n
\n
امروز آبان 1388<\/b><\/div>\n\n
  • ایران پانزدهمین کشور دنیا در تولید علم در زمینه فناوری نانو و رتبه اول بلامنازع در منطقه و کشورهای اسلامی است.<\/li>\n\t
  • بیش از 1600 عضو هیئت علمی و حدود 2000 محقق کارشناس ارشد و دکتری در زمینه فناوری نانو در دانشگاه‌های کشور مشغول به تحقیق و پژوهش هستند و بیش از 3500 پایان نامه تحصیلات تکمیلی در این زمینه انجام شده است.<\/li>\n\t
  • حدود 30 شرکت بزرگ و کوچک به تولید محصولات مبتنی بر فناوری نانو مشغول هستند و برخی از محصولات آنها به بازارهای خارجی صادر می‌شود.<\/li>\n\t
  • بیش از 70 شرکت کوچک و متوسط در حال توسعه فناوری برای ورود به بازار هستند<\/li>\n\t
  • ایران متولی شبکه فناوری نانو در میان کشورهای عضو اکو است.<\/li>\n\t
  • ایران عضو فعال کمیته بین ا لمللی استانداردسازی فناوری نانو و عضو گروه مشاوران رئیس این کمیته است.<\/li>\n\t
  • یونیدو (سازمان توسعه‌ی صنعتی سازمان ملل متحد) مرکز تحقیقات فناوری نانو در ایران را ایجاد کرده و ماموریت به‌کار‌گیری فناوری نانو در آب و پساب را به آن واگذار کرده است.<\/li>\n\t
  • در طول هشت سال، زنجیره‌های علم و فناوری نانو در ایران یک به یک شکل می‌گیرد و همه به نوعی برای تولید ثروت از این فناوری گام برمی‌دارند.<\/li>\n<\/ul>
     <\/div>\n\n
    سیر فناوری نانو در ایران<\/b>
    سال 1379<\/b>
    \nاولین جرقه‌های توجه خاص کشورها و دولت‌ها به فناوری نانو در جهان زده می‌شود. تا قبل از این فقط در برخی مراکز تحقیقاتی و دانشگاهی، آن هم به صورت پراکنده، تحقیقات در زمینه فناوری نانو انجام می‌شد.
    \nآرام آرام با شناخته شدن اهمیت و بزرگی این فناوری، و نقشی که درآینده‌ی فنی و اقتصادی دنیا دارد، کشورهای بزرگ و پیشرفته برای بهره‌گیری از فرصت این فناوری برای بیشتر کردن فاصله خود با دنیا، وارد میدان مسابقه می‌شوند. هرچند موج‌های علمی و فنی معمولاً با یک فاصله زمانی چند ده ساله به ایران می‌رسد، اما فناوری نانو در ایران، مسیری غیر از دیگر فناوری‌ها را در پیش می‌گیرد.
    \nروز اول اسفند 1379 مرحوم دکتر ابتکار، مشاور رئیس جمهور وقت، در نامه‌ای به رئیس جمهور، مطرح شدن موضوعی جدید با عنوان فناوری نانو را به ایشان اطلاع می‌دهند و می‌خواهند که این موضوع بررسی شود.
    \nنامه به دفتر همکاری‌های فناوری ریاست جمهوری ارجاع می‌شود و یک تیم از کارشناسان این دفتر، مسئول مطالعه و بررسی کم و کیف این موضوع می‌شوند.
    \n <\/div>\n\n
    سال 1380<\/b>
    \nاین تیم مطالعاتی با عنوان کمیته مطالعات سیاست فناوری نانو تحقیقات خود را ادامه می‌دهد. با تشکیل این کمیته، سایت فارسی فناوری نانو و چاپ یک خبرنامه آغاز می‌شود و فعالیت ترویجی برای مخاطبان مختلف کلید می‌خورد.
    \nاین کمیته، اولین همایش ملی فناوری نانو را روزهای 14 و 15 اسفند 1380 برگزار می‌کند. این برنامه، زمینه‌ای می‌شود برای شناخت و برقراری ارتباط با محققان فناوری نانو و به‌خصوص چند نفر از ایرانیانی که خارج از کشور در زمینه نانو سابقه‌ی تحقیقاتی خوبی دارند و بعداً همکاری‌های علمی با دانشگاه‌های ایران را ادامه می‌دهند.
    \n <\/div>\n\n
    سال 1382- تشکیل ستاد<\/b>
    \nدر تاریخ 1382\/6\/16 ستاد ویژه توسعه فناوری نانو به ریاست معاون رئیس جمهور و عضویت وزارت‌خانه‌های امور اقتصاد و دارایی، بهداشت درمان وآموزش پزشکی، جهاد کشاورزی، صنایع و معادن، علوم تحقیقات و فناوری، رئیس سازمان وقت مدیریت و برنامه‌ریزی کشور، رئیس دفتر همکاری‌های فناوری ریاست جمهوری و تعدادی از مدیران و محققان تشکیل می‌شود.
    \nوظایفی که برای ستاد تعیین می‌شود از این قرار است:<\/div>\n\n
    1. تصویب اهداف، راهبردها و سیاست‌های کلان و برنامه ملی توسعه فناوری نانو<\/li>\n\t
    2. تقسیم وظایف کلّی دستگاه‌ها و تعیین ماموریت‌های بخشی و هماهنگی آنها در قالب برنامه بلند مدت ده ساله<\/li>\n\t
    3. نظارت عالی بر تحقق اهداف و برنامه‌ها<\/li>\n<\/ol>
      دبیرخانه ستاد در دفتر همکاری‌های فناوری ریاست جمهوری قرار می‌گیرد و مهندس سجادی، رئیس وقت این دفتر و سفیر فعلی جمهوری اسلامی ایران در روسیه، به عنوان دبیر ستاد انتخاب می‌شود. از همان ابتدای تشکیل ستاد، تدوین برنامه ده ساله برای توسعه فناوری نانو در دستور کار قرار می‌گیرد.
      \nجلسات ستاد فناوری نانو با ریاست معاون اول رئیس جمهور و بعضاً با حضور رئیس جمهور هر شش ماه یک بار تشکیل می‌شود و نمایندگان تام الاختیار اعضای ستاد، هر ماه یک بار جلسه‌ای با عنوان شورای هماهنگی تشکیل می‌دهند.
      \n <\/div>\n\n
      سال 1383 – تدوین سند<\/b>
      \nدر دی 1383 وزیر علوم در دیدار رهبر معظم انقلاب با رؤسای دانشگاه‌ها، به فعالیت‌های ستاد فناوری نانو برای برنامه‌ریزی و توسعه این فناوری اشاره می‌کنند و مقام معظم رهبری با تأکید بر لزوم اهمیت پیشگامی در این زمینه می‌فرمایند:
      \n\"موضوع را زود فهمیده‌ایم. یعنی نگذاشتیم بعد از چهل سال بفهمیم که چنین چیزی در دنیا پدید آمده است. در اوایل کار این موضوع را فهمیده‌ایم و الان هم دنبالش هستیم. اگر... بودجه داده شود، تشویق بشود و افرادی برای پیگیری این کار گماشته شوند، خواهید دید دیری نخواهد گذشت که در سطح اول دنیا قرار خواهیم گرفت.\"
      \nهمزمان با شروع کار تدوین برنامه ده ساله، اجرای برنامه‌های کوتاه‌مدت در چهار حوزه‌ی ترویج، توسعه منابع انسانی، زیرساخت آزمایشگاهی و طرح‌های کوتاه‌مدت آغاز می‌شود.
      \n <\/div>\n\n
      سال 1384 – تصویب سند راهبرد آینده <\/b>
      \nتلاش‌های کارشناسی برای تدوین سند بلندمدت توسعه فناوری نانو در مرداد 1384 به نتیجه می‌رسد و هیئت دولت در جلسه 1384\/5\/2 این سند را تصویب و در تاریخ 1384\/5\/10 آن را ابلاغ می‌کند.
      \n  طبق سند ده ساله‌ی راهبرد آینده، ایران باید تا سال 1393، به رتبه پانزدهم دنیا در فناوری نانو دست یابد و مسیر توسعه باید به گونه‌ای باشد که: توسعه فناوری نانو موجب تولید ثروت و ارتقای کیفیت زندگی مردم شود.
      \n <\/div>\n\n
      ارائه گزارش فناوری نانو به مقام معظم رهبری<\/b>
      \nدر روز 25 بهمن 1384 دبیر و تعدادی از اعضای ستاد در حضور مقام معظم رهبری گزارشی از فعالیت‌های این ستاد و برنامه‌های آن در آینده را به ایشان ارائه می‌کنند. ایشان ضمن ابراز خرسندی از فعالیت‌های صورت گرفته، برای تسریع در روند توسعه‌ی این فناوری، می‌فرمایند:
      \nما قله فناوری نانو را زود شناخته‌ایم؛ حال دو چیز مهم است: یکی همت شماست که حتما در این مساله کوتاه نیایید و از همه همت و توانایی‌هایتان استفاده کنید. منظورم از همه همت و توانایی، همان دایره وسیعی است که شما در برنامه فناوری نانو در نظر گرفته‌اید؛ یعنی دانشمندان سرتاسر کشور، شبکه آزمایشگاهی سرتاسر کشور و حتی دانشجو، دانشگاهی و دانش آموز. از همه اینها استفاده کنید. و دوم کمک‌هایی که باید بشود و پشتیبانی مالی لازم که با توجه به سرمایه‌گذاری دولت‌های جهان و هدف‌گذاری کسب یک تا دو درصد بازار جهانی، برای رسیدن به آن باید بودجه‌ای معادل دو درصد سرمایه‌گذاری دولت‌های جهان به این برنامه اختصاص داده شود...
      \nجایگاهی هم که برای این کار در نظر گرفته شده است باید همین ستاد ریاست جمهوری باشد. برای شما همین نقش ستادی خوبست ولی در ابتدای کار ناچار هستید در بعضی بخش‌ها در اجرا هم وارد شوید تا حرکت شکل بگیرد.\"
      \n 
      ترویج و آموزش فناوری نانو<\/b>
      \nبسترسازی فکری و آماده کردن ذهن افراد و نهادها برای پذیرش فناوری نانو، لازمه‌ی توسعه‌ی پایدار آن است. به این منظور، ترویج نانو برای گروه‌های مخاطب خاص و آموزش مبانی علمی و فنی این عرصه به دانش آموزان در دستور کار کمیته مطالعاتی و سپس ستاد فناوری نانو قرار می‌گیرد.
      \nراه‌اندازی سایت فناوری نانو برای دانش آموزان، برگزاری و حمایت از بیش 250 همایش ترویجی و آموزشی برای دانش آموزان و دبیران، انتشار مجلات و بولتن‌های آموزشی، تدوین و انتشار کتاب‌های و CDهای آموزشی، از جمله کارهایی است که هر کدام با هدفی خاص و برای مخاطبان خاص طراحی و اجرا می‌شود.
      \n <\/div>\n\n
      توسعه منابع انسانی<\/b>
      \nاز ابتدای سال 1383 برنامه‌ای برای توسعه منابع انسانی با عنوان برنامه حمایت تشویقی آغاز می‌شود، که هدف اصلی آن، ایجاد انگیزه در بین پژوهشگران کشور برای جهت دادن تحقیقات آنها به سوی فناوری نانو است. در برنامه حمایت تشویقی، به محققانی که فعالیت پژوهشی در زمینه فناوری نانو انجام می‌دهند مبالغی به عنوان تشویقی پرداخت می‌شود.
      \nبا شروع برنامه حمایت تشویقی، گردآوری اطلاعات پژوهشی و تشکیل بانک‌های اطلاعاتی جامع فناوری نانو نیز آغاز می‌شود، که هم‌اکنون کارنامه کلیه‌ی افراد و مراکز و مؤسسات کشور را در خود دارد.
      \nبرنامه حمایت تشویقی، پس از گذشت پنج سال، البته با تغییرات اندکی، هنوز در حال اجراست.
      \n <\/div>\n\n
      شبکه آزمایشگاهی<\/b>
      \nبا آغاز تحقیقات فناوری نانو، نیاز به تجهیزات پیشرفته و دقیق برای ساخت و اندازه‌گیری مواد در مقیاس نانومتری رو به افزایش می‌گذارد. با ارزیابی تجهیزات موجود و نیازمندی‌های کشور، راهکار شبکه‌سازی برای آزمایشگاه‌های نانو پیشنهاد می‌شود و شبکه آزمایشگاه‌های فناوری نانو تشکیل می‌شود.
      \nآموزش تکنسین‌ها، تعمیر و کالیبراسیون دستگاه‌ها، ارائه حمایت مالی برای ارتقاء و خرید تجهیزات جدید، ارائه مشاوره برای خرید تجهیزات و کمک به اخذ استانداردهای بین المللی، از خدماتی است که شبکه به آزمایشگاه‌های عضو ارائه می‌کند.
      \n <\/div>\n\n
      سال 1385 – تداوم فعالیت‌ها در دولت نهم<\/b>
      \nروز 12 اردیبهشت 1385، شورای عالی انقلاب فرهنگی در پانصد و هشتاد و دومین جلسه خود، ضمن تأکید بر اجرای دقیق \"سند راهبرد آینده\" به عنوان برنامه 10 ساله توسعه فناوری نانو، سیاست‌ها و راهبردهای توسعه و ارتقای این فناوری در کشور را تصویب می‌کند.
      \nدر 16 بهمن 1385 با تشکیل معاونت علمی ریاست جمهوری، ستاد به عنوان زیرمجموعه این معاونت ادامه فعالیت می‌دهد.
      \n <\/div>\n\n
      مشارکت ایران در تلاش بین المللی برای استانداردسازی نانو<\/b>
      \nاواخر سال 83 حرکت بین المللی برای استانداردسازی فناوری نانو آغاز می‌شود. پیشنهاد تشکیل یک کمیته برای استانداردسازی فناوری نانو در سازمان بین المللی استاندارد (ISO) مطرح و تصویب می‌شود. این کمیته با عنوان ISO\/TC229 با حضور 23 عضو فعال و 7 عضو ناظر تشکیل می‌شود.
      \nایران از ابتدا به عنوان عضو اصلی این کمیته پذیرفته می‌شود و گارگروهی را با مدیریت مشترک ستاد و سازمان استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران، به صورت متناظر با کمیته بین المللی تشکیل می‌دهد. کمیته استاندارد‌سازی فناوری نانوی ایران به صورت مستمر و فعال در نشست‌های شش ماهه‌ی کمیته بین المللی حضور می‌یابد.
      \n <\/div>\n\n
      نشست‌هایی که با حضور ایران برگزار می‌شود.<\/b>
      \n <\/div>\n\n
       <\/td>\n\t\t\tتاریخ نشست<\/b><\/td>\n\t\t\tکشور<\/b><\/td>\n\t\t<\/tr>
      سوم<\/b><\/td>\n\t\t\t12 تا 1385\/9\/17<\/td>\n\t\t\tکره جنوبی<\/td>\n\t\t<\/tr>
      چهارم<\/b><\/td>\n\t\t\t13 تا 1386\/3\/18<\/td>\n\t\t\tآلمان<\/td>\n\t\t<\/tr>
      پنجم<\/b><\/td>\n\t\t\t12تا 1386\/6\/16<\/td>\n\t\t\tسنگاپور<\/td>\n\t\t<\/tr>
      ششم<\/b><\/td>\n\t\t\t6 تا 1387\/3\/10<\/td>\n\t\t\tفرانسه<\/td>\n\t\t<\/tr>
      هفتم<\/b><\/td>\n\t\t\t27 تا1387\/8\/31<\/td>\n\t\t\tچین<\/td>\n\t\t<\/tr>
      هشتم<\/b><\/td>\n\t\t\t18تا 1388\/3\/22<\/td>\n\t\t\tآمریکا<\/td>\n\t\t<\/tr><\/tbody><\/table>
       <\/div>\n\n
      در اجلاس  ششم در فرانسه، میزبانی دوازدهمین اجلاس این کمیته که در سال 2011 برگزار خواهد شد،  به ایران داده می‌شود. در اجلاس هشتم درآمریکا نیز، ایران به عضویت گروه مشاوران رئیس این کمیته درمی‌آید.یکی از اولین پیشنهادها برای تدوین استادندارد بین المللی فناوری نانو از سوی ایران ارائه می‌شود. پیشنهاد ایران مبنی بر روش استاندارد دسته‌بندی نانومواد بعداً مورد تایید ایزو قرار گرفته روند تبدیل به یک استادندارد بین المللی را طی می‌کند.
      \n <\/div>\n\n
      روابط بین المللی<\/b>
      \nبه علت نوپا بودن فناوری نانو و پیش بینی‌هایی که برای آینده‌ی تجاری آن می‌شود، قدرت‌های بزرگ دنیا نهایت تلاش خود را می‌کنند تا آینده‌ی آن را دراختیار خود بگیرند. تشکیل نهادهای بین المللی و تصویب قوانین و استانداردها، یکی از ابزارهای این تصمیم است.نگاه ایران به روابط بین المللی بر این اساس است که، ما باید در نهادهای اصلی منطقه‌ای و بین المللی، حضور و نقش موثر داشته باشیم به گونه‌ای که، اگر در آینده کلوبی در دنیا برای فناوری نانو تشکیل شد، ایران باید یکی از اعضای موثر آن باشد. ایران در تعامل با کشورهای جهان، آنها را به چند دسته تقسیم می‌کند:<\/div>\n\n
      1- کشورهایی که در فناوری نانو بالاتر یا هم‌سطح ایران هستند، که برای ارتباط با آنها، راهبرد توسعه‌ی مشترک فناوری و اعزام متخصصان به آن کشورها دنبال می‌شود.<\/div>\n\n
      2- کشورهایی که از لحاظ تجاری‌سازی و ورود به بازار، دارای توانمندی هستند. که همکاری مشترک شرکت‌های ایرانی با آنها دنبال می‌شود.<\/div>\n\n
      3- کشورهای پایین‌تر از ایران، که فروش محصول و خدمات آموزشی و فناوری از ایران به آنها مد نظر است.
      \n <\/div>\n\n
      برخی از نتایج این تلاش‌ها به این شرح است:<\/b>
      تشکیل شبکه اکونانو<\/b>
      \nپیشنهاد تشکیل این شبکه که توسط ستاد نانو ارائه شده بود در اردیبهشت ماه سال 1387 به تصویب کشورهای عضو رسید و در اردیبهشت ماه سال 1388 دفتر مرکزی این شبکه در مراسمی با حضور سفرای کشور های عضو و در محل ستاد نانو افتتاح شد.
      \n <\/div>\n\n
      عضویت در نانوفُروم آسیا<\/b>
      \nنانوفروم آسیا، شبکه ای متشکل از کشورهای استرالیا، چین، هنگ کنگ، هند، اندونزی، کره، ژاپن، مالزی، نیوزلند، سنگاپور، تایوان، تایلند و ویتنام است که در سال 2004 بنیانگذاری شده است. ماموریت این شبکه ترویج، تحقیق، توسعه و صنعتی سازی فناوری نانو بین کشور های عضواست.ایران در سال 88 به عضویت این فروم در آمد و در ششمین نشست آن در مهر ماه 88 در تایوان، هیئت ایرانی، گزارشی از روند توسعه فناوری نانو در ایران ارائه کردند.
      \n <\/div>\n\n
      ایجاد مرکز تحقیقات فناوری نانو توسط یونیدو در ایران<\/b>
      \nایران در سال 1387 پیشنهاد تشکیل مرکز بین المللی فناوری نانو با محوریت آب و پساب را  به سازمان توسعه صنعتی سازمان ملل متحد ارائه نمود. با این پیشنهاد، طرح ایجاد یک مرکز بین المللی فناوری نانو به صورت مشترک بین ایران و یونیدو در دستور کار طرفین قرار گرفت. تا اینکه در روز 3 مهر 88 سند ایجاد این مرکز در محل دفتر مرکزی یونیدو در وین امضا شد.این اولین مرکز بین المللی یونیدو در حوزه فناوری نانو خواهد بود و هدف آن، بهره‌گیری از فناوری نانو در حوزه‌های شیرین‌سازی و تصفیه آب و پساب در سه سطح ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی تعریف شده است.<\/div>\n\n
       <\/div>\n\n
      برگزاری کنفرانس‌های بین‌المللی مانند:<\/b>
      \nکنفرانس نانوی ایران و آلمان، اردیبهشت 83؛ دانشگاه علم و صنعت ایران·
      \nکنفرانس نانوی ایران و روسیه، خرداد 84؛ هتل المپیک ·
      \nاولین کنفرانس نانوی ایران و هند، اردیبهشت 87؛ دانشگاه علوم پزشکی تهران·
      \nدومین کنفرانس نانوی ایران و هند، اردیبهشت 88؛ دانشگاه اصفهان <\/div>\n\n
       <\/div>\n\n
      \n
      برخی از دیگر رویدادها و ارتباطات بین المللی در حوزه فناوری نانو <\/b><\/td>\n\t\t<\/tr>
      تاریخ<\/b><\/td>\n\t\t\tرویداد<\/b><\/td>\n\t\t\tتوضیح<\/b><\/td>\n\t\t<\/tr>
      1383\/9\/14<\/td>\n\t\t\tنشست مدیران ستاد فناوری نانو با کمیته فناوری نانو آفریقای جنوبی<\/td>\n\t\t\tباشگاه ریاست جمهوری<\/td>\n\t\t<\/tr>
      7 تا 1384\/3\/9<\/td>\n\t\t\tسمینار مشترک فناوری نانو ایران و روسیه<\/td>\n\t\t\tهتل المپیک<\/td>\n\t\t<\/tr>
      13 تا 1384\/2\/14<\/td>\n\t\t\tبرگزاری کنفرانس فناوری نانو ایران وآلمان<\/td>\n\t\t\tدانشگاه علم و صنعت<\/td>\n\t\t<\/tr>
      1 تا 1386\/8\/4<\/td>\n\t\t\tحضور شرکت‌های ایران در نمایشگاه فناوری نانو در روسیه<\/td>\n\t\t\tروسیه<\/td>\n\t\t<\/tr>
      8 تا 1387\/2\/10<\/td>\n\t\t\tبرگزاری اولین کنفرانس فناوری نانو ایران و هند<\/td>\n\t\t\tبیمارستان امام خمینی دانشگاه علوم پزشکی تهران<\/td>\n\t\t<\/tr>
      1387\/2\/31<\/td>\n\t\t\tاولین نشست تشکیل شبکه اکونانو در ایران<\/td>\n\t\t\tایران<\/td>\n\t\t<\/tr>
      6\/24 تا 1387\/7\/1<\/td>\n\t\t\tبرگزاری دوره آموزش فناوری نانو برای محققان برزیلی – به‌وسیله‌ی محققان ایرانی<\/td>\n\t\t\tبرزیل<\/td>\n\t\t<\/tr>
      1387\/12\/3<\/td>\n\t\t\tحضور شرکت‌های ایران در نمایشگاه فناوری نانو در ژاپن<\/td>\n\t\t\tژاپن<\/td>\n\t\t<\/tr>
      15 تا 1388\/2\/17<\/td>\n\t\t\tدومین کنفرانس فناوری نانو ایران و هند<\/td>\n\t\t\tدانشگاه صنعتی اصفهان<\/td>\n\t\t<\/tr>
      13 تا 1388\/7\/15<\/td>\n\t\t\tدومین حضور شرکت‌های ایران در نمایشگاه فناوری نانو در روسیه<\/td>\n\t\t\tروسیه<\/td>\n\t\t<\/tr><\/tbody><\/table><\/div>\n\n
       <\/div>\n\n
      ارزیابی روند توسعه نانو در ایران<\/b>
      \nمطابق سند راهبردی توسعه فناوری نانو، بناست ایران تا سال 1393 در هر سه شاخص علم، فناوری و بازار، به جایگاه پانزدهم دنیا در فناوری نانو دست یابد. بر این مبنا، رصد جایگاه ایران در این شاخص‌ها به صورت مستمر انجام می‌گیرد.<\/div>\n\n
      • رتبه در تولید علم؛ با شاخص تعداد و کیفیت مقالات معتبر علمی ISI<\/li>\n\t
      • رتبه در تولید فناوری؛ با شاخص تعداد پتنت‌های معتبر بین المللی<\/li>\n\t
      • رتبه در اقتصاد نانو؛ با شاخص سهم بازار و میزان تولیدات فناوری نانو
        \n\t <\/li>\n<\/ul>
        رتبه ایران در تولید علم در نانو<\/b>
        \nتلاش برای ارتقای رتبه علمی ایران در زمینه فناوری نانو از همان ابتدای تشکیل ستاد فناوری نانو آغاز می‌شود. برای این منظور، یک تیم کارشناسی مسئول ارزیابی رتبه ایران و ارائه آمار مستمر از این موضوع می‌شود.
        \nدر اولین آمارها مشخص می‌شود که ایران در سال 2000، با 9 مقاله مرتبط با فناوری نانو در رتبه شصتم دنیا قرار داشته است و در منطقه نیز پنج کشور ترکیه، مصر، عربستان، ازبکستان و ارمنستان جلوتر از ایران بوده‌اند.
        \nسال 1380 ما با انتشار 17 مقاله به رتبه پنجاه و دوم جهان می‌رسیم. کشور ترکیه 16 رده از ما جلوتر است و مصر تقریبا همتراز ایران است. در سال‌های 81 و 82 نیز ما هر سال 30 مقاله مرتبط با نانو داریم و رتبه‌ی ایران در این سال‌ها به ترتیب 48 و 51 است و همچنان کشورهای ترکیه و مصر بالاتر از ما قرار هستند. در سال 83، ایران از مصر پیش می‌افتد و با 58 مقاله به رتبه چهل و دوم دنیا می‌رسد.
        \nاز ابتدای سال 84 ، برنامه‌ی حمایت‌های تشویقی، محققان دانشگاه‌های کشور را به تحقیق و پژوهش در زمینه فناوری نانو سوق می‌دهد و انتشار مقالات ایران، روندی صعودی می‌گیرد. در این سال 132 مقاله از ایران در مجلات ISI چاپ می‌شود و ایران را به رتبه سی و ششم دنیا می‌رساند. اما از بین کشورهای منطقه، همچنان ترکیه بالاتر از ایران است.
        \nدر سال 85، تعداد مقالات ایران تقریباً دو برابر می‌شود و با 281 مقاله، به جایگاه 31 دنیا می‌رسد و ترکیه را دو پله جا می‌گذارد. این روند در سال‌های بعد نیز تداوم می‌یابد. به طوری که در سال 86 ، محققان ما با 465 مقاله جایگاه بیست و پنجم دنیا را کسب می‌کنند و فاصله‌ی خود را با کشورهای منطقه افزایش می‌دهند.
        \nسال 87 یک افتخار دیگر کسب می‌شود؛ تا این سال، رژیم صهیونیستی از نظر تعداد مقالات فناوری نانو جلوتر از ایران بود، ولی در سال 87 ایران با انتشار 813 مقاله و کسب رتبه 19 دنیا ، توانست این رژیم را نیز پشت سر بگذارد.
        \nو بالاخره در پایان ماه آگوست 2009 یعنی شهریور 1388، محققان کشورمان توانستند از نظر تعداد مقالات علمی به جایگاه پانزدهم دنیا برسند. یعنی شش سال پیش از پایان سند راهبردی، ایران در شاخص تولید علم به هدف این سند می‌رسد.
        \n <\/div>\n\n
        \n
        رتبه ایران در تولید علم در زمینه فناوری نانو<\/b><\/td>\n\t\t<\/tr>
        سال<\/b><\/td>\n\t\t\tمقالات ISI<\/b><\/td>\n\t\t\tرتبه ایران در جهان<\/b><\/td>\n\t\t\tرتبه در کشورهای منطقه<\/b><\/td>\n\t\t\tکشورهای منطقه بالاتر از ایران<\/b><\/td>\n\t\t<\/tr>
        2000<\/td>\n\t\t\t9<\/td>\n\t\t\t60<\/td>\n\t\t\t6<\/td>\n\t\t\tترکیه، مصر، عربستان، ازبکستان و ارمنستان<\/td>\n\t\t<\/tr>
        2001<\/td>\n\t\t\t17<\/td>\n\t\t\t52<\/td>\n\t\t\t3<\/td>\n\t\t\tترکیه (36) ، مصر (52)<\/td>\n\t\t<\/tr>
        2002<\/td>\n\t\t\t30<\/td>\n\t\t\t48<\/td>\n\t\t\t3<\/td>\n\t\t\tترکیه (35) ، مصر (40)<\/td>\n\t\t<\/tr>
        2003<\/td>\n\t\t\t30<\/td>\n\t\t\t51<\/td>\n\t\t\t3<\/td>\n\t\t\tترکیه (34) ، مصر (40)<\/td>\n\t\t<\/tr>
        2004<\/td>\n\t\t\t58<\/td>\n\t\t\t42<\/td>\n\t\t\t2<\/td>\n\t\t\tترکیه (34)<\/td>\n\t\t<\/tr>
        2005<\/td>\n\t\t\t132<\/td>\n\t\t\t36<\/td>\n\t\t\t2<\/td>\n\t\t\tترکیه (33)<\/td>\n\t\t<\/tr>
        2006<\/td>\n\t\t\t281<\/td>\n\t\t\t31<\/td>\n\t\t\t1<\/td>\n\t\t\tترکیه (34) رژیم صهیونیستی (21)<\/td>\n\t\t<\/tr>
        2007<\/td>\n\t\t\t465<\/td>\n\t\t\t25<\/td>\n\t\t\t1<\/td>\n\t\t\tترکیه (32) رژیم صهیونیستی (21)<\/td>\n\t\t<\/tr>
        2008<\/td>\n\t\t\t813<\/td>\n\t\t\t19<\/td>\n\t\t\t1<\/td>\n\t\t\t....<\/td>\n\t\t<\/tr>
        آگوست 2009
        \n\t\t\t (شهریور 1388)<\/td>\n\t\t\t        		834<\/td>\n\t\t\t15<\/td>\n\t\t\t1<\/td>\n\t\t\t <\/td>\n\t\t<\/tr><\/tbody><\/table><\/div>\n\n
         
        رتبه ایران در توسعه فناوری<\/b>
        \nرتبه در توسعه فناوری، با دو شاخص تعداد پتنت‌ها و تعداد شرکت‌های مستقر در مراکز رشد، اندازه‌گیری می‌شود.
        \nبررسی تعداد اختراعات ثبت شده در دفاتر معتبر ثبت پتنت نشان می‌دهد که ایران در سال 2007 مجموعاً 5 پتنت نانو داشته است که 4 مورد آن در دفتر ثبت اختراع اروپا به ثبت رسیده و در رتبه بیست و دوم این دفتر قرار دارد. در سال 2008 میلادی تنها 4 اختراع مرتبط با فناوری نانو از ایران ثبت می‌شود که 3 مورد از آنها مربوط به دفتر ثبت پتنت اروپاست. با این آمار، ایران در سال 2008 در رده‌ی بیست و هفتم در دفتر ثبت پتنت اروپا قرار می‌گیرد.
        \nپیش بینی می‌شود با گسترش فعالیت‌های ترویجی و آموزشی و فعال شدن دفاتر خدمات پتنت در دانشگاه‌ها، این روند در سال‌های بعد رشدی صعودی داشته باشد و ایران پس از شاخص تولید علم بتواند در شاخص تعداد اختراعات نیز، قبل از اتمام دوره سند راهبرد آینده به رتبه پانزدهم دنیا برسد.
        \nتعداد مراکز و هسته‌های رشد مرتبط با فناوری نانو نیز به عنوان دیگر شاخص فناوری مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. تا نیمه اول سال 88 تعداد 40 هسته‌ی نانویی در 10 مرکز رشد جذب و مورد حمایت ستاد قرار گرفته‌اند.
        \n <\/div>\n\n
        محصولات ایران<\/b>
        \nشرکت‌های ایرانی با طراحی و ساخت محصولات مبتنی بر فناوری نانو، در حال ورود به بازارهای داخلی و بین المللی هستند که تعدادی از آنها از این قرار است.<\/div>\n\n