لزوم قطب‌بندي مـراکز علمي در کشـور

خلاصه :
در سال‌هاي اخير به موضوع پژوهش در مراکز دانشگاهي و علمي کشور اهميت خاصي داده مي‌شود و اين مقوله در مسير رسيدن به جايگاه متناسب با شأن خود است. لذا مي‌بينيم که تمايل استادان به انجام پروژه‌هاي پژوهشي در کنار فعاليت‌هاي آموزشي درحال افزايش ‏است. علاوه بر اين، پژوهشکده‌ها و مراکز تحقيقاتي متعددي در کشور در حال فعاليت هستندکه رسالت اصلي آنها حل ‏مشکلات کشور است.

در سال‌هاي اخير به موضوع پژوهش در مراکز دانشگاهي و علمي کشور اهميت خاصي داده مي‌شود و اين مقوله در مسير رسيدن به جايگاه متناسب با شأن خود است. لذا مي‌بينيم که تمايل استادان به انجام پروژه‌هاي پژوهشي در کنار فعاليت‌هاي آموزشي درحال افزايش ‏است. علاوه بر اين، پژوهشکده‌ها و مراکز تحقيقاتي متعددي در کشور در حال فعاليت هستندکه رسالت اصلي آنها حل ‏مشکلات کشور است. ‏ اما با وجود اين همه پژوهشگر و مرکز تحقيقاتي، وقتي مشکلي براي مراکز صنعتي _ وحتي مراکز علوم ‏انساني و غيرفني _ پيش مي‌آيد، مشخص نيست اين مشکل بايد به کجا ارجاع شود و متخصص رفع آن کيست!‏ به عنوان نمونه، ما دانشکده‌هاي متعدد مهندسي شيمي، دانشکده‌هاي نفت و گاز، واحدهاي جهاد دانشگاهي، دانشگاه ‏صنعت نفت و نهايتاً پژوهشگاه صنعت نفت را در کشور داريم، اما اگر صنعت نفت و گاز براي توسعة فعاليت‌هاي خود نياز ‏به تجهيزات پيشرفتة حسگري داشته باشد، يا بخواهد با مشکل خوردگي مبارزه کند، آيا مشخص است که نيازهاي ‏پژوهشي دراين زمينه را بايد به کدام يک از مراکز فوق ارجاع دهد؟! اما راه حل چيست؟ ممکن است اين مشکل، نسخة واحدي نداشته باشد، اما يکي از راهکارهاي ممکن، قطب‌بندي مراکز علمي و ‏تحقيقاتي کشور است. اگر ما بتوانيم به هر مرکز علمي و دانشگاهي، يک برچسب کاربردي بزنيم و آن مرکز را باآن ‏برچسب بشناسانيم، مي‌توانيم به حل مشکلات صنايع توسط دانشگاه اميدوار باشيم و کمتر شاهد تعريف طرح‌هاي پژوهشي موازي ‏باشيم که اغلب، از فازهاي مطالعاتي اوليه جلوتر نمي روند. ‏ از مزاياي قطب‌بندي مراکز علمي مي‌توان به موارد زير اشاره کرد: انجام تحقيقات پيوسته به جاي مطالعات موازي؛ ‏ايجاد اعتماد صنعت به دانشگاه؛ درآمدزا شدن فعاليت‌هاي پژوهشي؛ شناسايي و جذب متخصصان هر ‏موضوع و جلوگيري از پراکنده کاري آنها؛ و ده‌ها مزيت واضح ديگر. به عنوان راهکاري براي شروع اين حرکت، مي‌توان قطب‌بندي را در حوزة فناوري نانو آغاز کرد. اکنون بسياري از ‏دانشگاه‌ها و مراکز تحقيقاتي کشور، فعاليت‌هاي خوبي در حوزة فناوري نانو دارند و اطلاعات تمامي اين فعاليت‌ها در ‏بانک‌هاي اطلاعاتي ستاد ويژة توسعه فناوري نانو موجود است. لذا با تحليل اطلاعات همين بانک‌ها مي‌توانتشخيص داد که ‏چه مراکزي در چه حوزه هايي تمرکز يافته‌اند. ‏ به عنوان شاخص‌هاي انتخاب اين مراکز مي‌توان به چند مورد زير اشاره کرد: شاخص نيروي انساني، شامل تعداد ‏متخصصان موجود در مرکز، زمينه تحقيقاتي آنها، طرح‌هاي پژوهشي خاتمه يافته و جاري، مقالات علمي _ پژوهشي ‏محققان، که همگي از بانک‌هاي اطلاعاتي ستاد قابل استخراج است. شاخص تجهيزات، شامل نوع، قابليت‌ها و تعداد ‏تجهيزات آزمايشگاهي هر مرکز که از اطلاعات شبکه آزمايشگاه‌هاي نانو ايران قابل دريافت است و شاخص صنعتي، ‏شامل صنايع موجود در حوزة جغرافيايي مرکز که آن را مي‌توان از شبکه شرکت‌هاي نانو دريافت کرد.