تعيين مشخصات بلادرنگ؛ رمز جهش تحقيق و كسب و كار نانو

خلاصه :
در سال‌هاي گذشته، پراكنده كاري و مشكلات دسترسي محققان به ‏تعيين مشخصات، باعث شد يكي از چهار كارگروه ستاد توسعة‌نانو حول موضوع تعيين ‏مشخصات تشكيل شود و با رويكرد شبكه‌سازي، تشريك منافع و مساعي بين مشتريان و متوليان آزمايشگاه‌ها ‏ايجاد كند. به نظر مي‌رسد هنوز هم بايد اين رويكرد در مورد دستگاه‌هاي نسبتاً گران‌قيمت يا نيازمند ‏كاربري خبره ادامه يابد؛ چرا كه همة مراكز تحقيقاتي توان خريد يا پشتيباني چنين دستگاه‌هايي را صرفاً براي خود ندارند. ‏

در سال‌هاي گذشته، پراكنده كاري و مشكلات دسترسي محققان به ‏تعيين مشخصات، باعث شد يكي از چهار كارگروه ستاد توسعة‌نانو حول موضوع تعيين ‏مشخصات تشكيل شود و با رويكرد شبكه‌سازي، تشريك منافع و مساعي بين مشتريان و متوليان آزمايشگاه‌ها ‏ايجاد كند. به نظر مي‌رسد هنوز هم بايد اين رويكرد در مورد دستگاه‌هاي نسبتاً گران‌قيمت يا نيازمند ‏كاربري خبره ادامه يابد؛ چرا كه همة مراكز تحقيقاتي توان خريد يا پشتيباني چنين دستگاه‌هايي را صرفاً براي خود ندارند. ‏ با اين حال در مورد دستگاه‌هاي تعيين مشخصات نسبتاً ارزان، ساده و با كاربري ساده هستند، ـ شبكه ‏آزمايشگاهي نانو مي‌تواند شرايطي را فراهم كند كه هر گروه فعال پژوهشي لااقل يك دستگاه تعيين مشخصات ‏ساده مرتبط با كار خود را خريداري و مديريت كند. ‏ به اين ترتيب به‌دليل حذف موانع مالي و اداري، مربوط به آن، سرعت توليد علم(و احياناً اصلاح مسير به ‏غلط پيموده‌شده) به نحوي تصاعدي افزايش خواهد يافت. چون ديگر محقق براي درك نتيجه تلاش‌هاي خود(و ‏احتمالاً تغيير شرايط آزمايشي خود) منتظر چرخة پرپيچ و خم دريافت گرنت پژوهشي، يافتن دستگاه فعال، رزرو ‏وقت، رفت‌وآمد و غيره نمي‌ماند و سعي مي‌كند حتي‌الامكان به ابزار در دسترس خود تكيه كرده، حجم تقاضا از ‏تجهيزات گران‌قيمت را كاهش دهد. ‏ البته چند نكته درباره عملي‌سازي تعيين مشخصات بلادرنگ لازم است:‏ 1. از آنجايي كه دستگاه‌هاي تعيين مشخصات ارزان‌قيمت، معمولاً كمتر خصوصيات ذاتي و بيشتر ‏خصوصيات فيزيكي و شيميايي ملموس را مي‌سنجند، سهل‌الوصول بودن آنها خودبه‌خود محققان را از توليد علم به ‌سمت ‏توليد فناوري مي‌كشاند،‌ كه اين خود به نفع ‏كشور و باعث نزديكي صنعت و دانشگاه است.‏ 2. سنجه‌‌هاي بلادرنگ مي‌توانند بسيار ساده‌تر، و ارزان‌تر از همتاهاي مرسوم و همه‌كاره ‏فابريك خود ساخته شوند. 3. اكثر قريب به اتفاق روش‌هاي بلادرنگ فاز گاز(غير از ميكروبالانس كوارتز براي تعيين وزن) بر پايه ‏روش‌هاي نوري و به‌طور مشخص ليزر است. هم‌اكنون ‏ليزرهاي ديود (از خارج) و گازي (از داخل) با قيمتي نسبتاً ارزان قابل تهيه‌ هستند. افراد يا شركت‌هاي ‏خبره‌اي نيز در كشور هستند،‌ كه مي‌توانند با هزينه‌اي اندك دستگاه‌هاي سنجه مورد نظر را بسازند. تنها كافي ‏است اندكي شبكه‌سازي يا ترويج صورت گيرد، تا با گرايش تؤام تحقيقات و كسب‌ وكار نانو به‌سمت تعيين ‏مشخصات بلادرنگ، رونقي بزرگ در هر دو طيف جامعه فناوري‌نانوي کشور رخ دهد.‏ 4. ساخت گسترده سنجه‌هاي بلادرنگ در داخل كشور مزيت ديگري نيز دارد؛ هنگامي كه ابزاري در ‏داخل كشور ساخته شود،‌ جداي از هزينه كمتر، مسائل متداول در مورد ساير دستگاه‌ها مثل گمرك، تحريم، ‏خرابي و غيره بر آن اثرگذار نيست. از اين رو محققان كشور دغدغه و عدم قطعيت كمتري را تجربه خواهند ‏كرد.‏