تاریخ درج : 83/10/10
تعداد بازديد: 2924
نويسندگان :
کلید واژه ها :
ISI , ثبت اختراعات , فناوري نانو , كشورها
بررسي اختراعات ثبت شده فناورينانو
خلاصه :
باتوجه به ارتباط مستقيم ثبت اختراعات با پيشرفت فناوري هر كشور، نياز به آن ديده شد تا اختراعات ثبتشده در زمينه فناورينانو مورد بررسي قرار گيرد. براي اين منظور بخش Derwent Innovation Index پايگاه داده ISI، كه اطلاعات مربوط به اختراعات ثبت شده در آن آمده، مورد استفاده قرار گرفته است.
مقدمه
نتايج و بحث |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
نمودار1: سهم کشورها در اختراعات ثبت شده بین سالهای 2000 تا 2003 بر حسب نام ثبتی آنها |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| روي آن مشخص شد كه نتايج آن در نمودار 1 قابل مشاهده است. آمريكا با داشتن تقريباً يک پنجم سهم كل اختراعات، حائز رتبه اول اين تقسيمبندي است. با توجه به اين كه اين كشور، بيشترين شركتها، دانشگاهها و مؤسسات تحقيقاتي فعال در بخش فناورينانو را داراست [2]، اين جايگاه براي آمريكا قابل پيشبيني است. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
شكل2: سهم بلوكهاي منطقهاي در اختراعات ثبت شده فناورينانو بين سالهاي 2000 تا 2003 |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ژاپن با كسب رتبه دوم نزديكترين كشور به آمريكا است. جايگاه ژاپن در
ثبت اختراعات دقيقاً همانند جايگاه اين كشور در چاپ مقالات بين سالهاي
1998تا 2003 است[1]. برخلاف فاصله قابل توجه آمريكا با كشورهاي مختلف در فناوريهاي ديگر، مشاهده ميشود كه ژاپن، چين و برخي از كشورها از نظر تعداد ثبت اختراعات در فاصله بسيار نزديكي با آمريكا قرار دارند كه اين مسئله حكايت از رقابت شديد كشورها با هم و از بين رفتن فاصله زياد بين آمريكا و ديگر كشورها دارد. اختراعات ثبتشده با نامPCT (Patent Cooperation Treaty) و چين در رتبههاي سوم و چهارم قرار دارند، PCT)، پيماني است به منظور تسهيل مراحل ثبت اختراع ميان كشورهاي عضو و برخورداري از حق مالكيت معنوي) بسیاری از محققان به دلیل اعتبار جهانی بالای PCT تمایل زیادی برای ثبت اختراعات خود در این مرکز دارند. چين كه در سالهاي اخير با سرمايهگذاري و برنامهريزي بلندمدت رشد چشمگيري در زمينههاي مختلف داشته، در زمينه فناورينانو نيز به موفقيتهايي دست يافته است؛ به طوري كه در ثبت اختراعات جزء چهار كشور برتر جهان قرار دارد. چين در سالهاي اخير به تغييرات اساسي در سيستم آموزشي و پژوهشي خود به گونهاي مبادرت ورزيده كه نوآوري از نقش و اهميت بيشتري در آن برخوردار باشد. اصلاحات اقتصادي و سياست درهاي باز كه تاكنون از شتاب و رشد قابل ملاحظهاي برخوردار بوده، از طريق ايجاد زيرساختهاي مناسب در علوم مختلف بخصوص فناوريهاي نوين صورت گرفته و از جمله مهمترين دلايل رشد 8 تا 9.5 درصدي توليد ناخالص داخلي اين كشور بوده است. اين روند كه همچنان ادامه دارد، چنان تأثيري بر اقتصاد چين داشته كه پيش بيني ميشود در فاصله سالهاي 2000 تا 2005 نرخ توليد ناخالص داخلي این كشور به مقدار 7.2 درصد رشد داشته باشد[3]. با چنين رشد اقتصادي و برنامه ريزي هدفمندي، رشد عجيب و غيرمتعارف اين كشور را ميتوان توجيه كرد. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| با مقايسه موقعيت استراليا در اختراعات ثبت شده و مقالات منتشر شده[1]
چنين به نظر ميرسد كه اين كشور در زمينه فناورينانو توجه خود را بيش از
توليد علم به نوآوري مبذول داشته است. كشورهاي چين، ژاپن، كره جنوبي، تايوان به عنوان اعضاي شبكه آسيايي نانو 36 درصد از سهم كل اختراعات ثبتشدة فناورينانو دنيا را در دست دارند. درنتيجه در بين بلوكهاي منطقهاي جهان، شبكه آسيايي نانو بيشترين آمار ثبت اختراع فناورينانو را داراست. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
نمودار2 سهم بلوكهاي منطقهاي فناورينانو در |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| اختراعات ثبت شده را نشان ميدهد. شبكه آسيايي نانو كه از همكاري كشورهاي قدرتمند آسيايي همچون ژاپن، چين، هند و غيره تشكيل شده است، يک سوم كل اختراعات را به نام خود ثبت كرده است. آمريكاي شمالي با دو عضو قدرتمند خود يعني آمريكا و كانادا كه جزء توسعهيافتهترين كشورهاي دنيا هستند در رتبه دوم قرار دارد. اتحاديه اروپا با همكاري اعضاي جديد خود توانسته خود را به آمريكاي شمالي نزديك كند. آمريكاي لاتين به دليل مشكلات اقتصادي و مديريتي به هيچ عنوان قابل مقايسه با آمريكاي شمالي نيست و براي رسيدن به همتاي شمالي خود راه سخت و درازي را در پيش دارد. روسيه نيز در اين ميان از سهم كمتري برخوردار است. | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
نمودار 3: سهم عناصر پايه بكار رفته در اختراعات ثبتشده |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
عناصر پايه جدول1 کلمات کلیدی بهکاررفته برای عناصر پایه و نمودار 3 سهم عناصر پايه بهكار رفته در اختراعات ثبتشده را نشان ميدهد. همانطور كه ملاحظه ميشود نانوذرات بيشترين سهم را از نوآوريها دارا ميباشند كه اين جايگاه را ميتوان به متنوعبودن و سهولت ساخت آنها نسبت داد. تنوع زياد باعث افزايش كاربرد و درنتيجه ايجاد بازار مطلوب براي آنها گرديده است. در جایگاه دوم نوآوري، نانولولهها قرار دارند كه به دلیل خواص منحصر به فرد خود بسیار مورد توجه محققان هستند. جدول 2 تغييرات سهم عناصر پايه را در اختراعات ثبتشده بين سالهاي 2000 تا 2003 نشان ميدهد. هیچ یک از عناصري كه تعداد اختراعات مربوط به آنها زياد بوده است، رشد نزولي نداشته اند براین اساس عناصر مورد استفاده كم در اختراعات غالباً تغييرات منظمي (صعودي يا نزولي) را دارا هستند. نانوذرات، نانولولهها و چاههای کوانتومی بسیارمورد توجه و استفاده محققان ميباشند. در این میان چاههای کوانتومی در حال اشباع شدن هستند ولی نانوذرات و نانولولهها هنوز فضای زیادی برای کار دارند. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| نانوالياف، نانوسيمها، محاسبههاي كوانتومي و | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
نمودار 4: سهم کاربردها در اختراعات ثبت شده بين سالهاي 200 تا 2003 |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
تكلايههاي خودآرا به تازگي مورد توجه محققان قرار گرفتهاند و به نظر
ميرسد در آينده نه چندان دور سهم بيشتري را در اختراعات ثبتشده
فناورينانو كسب كنند. تكلايههاي خودآرا به دليل طبيعت تكرارپذير خود
فضاي محدودتري براي كار داشته و زودتر به حد اشباعشدگي ميرسند.
درختسانها و تک مولکولها نيز عناصر جديد و نوپايي ميباشند، ولي به دليل
سختي كار و يا كاربردينبودن نتايج آنها، نوآوري در آنها به افول و
اشباعشدگي نسبي رونهاده است. از سويي ديگر مواد نانوحفرهاي،
ميانحفرهايها، سيليكون متخلخل، فولرينها و ذرات كلوئيدي عناصر نسبتاً
گستردهاي به حساب ميآيند اما به نظر ميرسد كه زمينه فعاليت آنها
نيزكاملاً اشباع شده باشد. مقاومت مغناطيسي غولآسا، نانوكامپوزيتها و
نقاط كوانتومي عناصري هستند كه كار بر روي آنها مدتهاست كه شروع شده ولي
زمينة فعاليت محدود آنها باعث گرديده كه زياد مورد توجه قرار نگيرند. كاربردها نمودار 4 سهم كاربردهاي مختلف در اختراعات ثبتشده را نشان ميدهد. توزیع نسبتاً یکنواخت سهم کاربردها را میتوان به تأثیر فناوري نانو در اکثر صنایع نسبت داد و تقدم وتأخرها نیز متأثر از محرکهای اقتصادی آن صنايع میباشد. جدول 3 نیز رابطه تعداد كاربردهاي مختلف در اختراعات ثبتشده با رشد سهم آنها بين سالهاي 2000 تا 2003 را نشان ميدهد. سراميك، سيمان و مواد ديرگداز بالاترين بخش كاربردهاي فناورينانو را تشكيل ميدهند. نيمههاديها و مدارات الكترونيكي نيز جزء بالاترين كاربردها در اين فناوري محسوب ميگردند. گسترش صنعت الكترونيك و كامپيوتر و نياز روزافزون به توسعه اين صنعت و در نهايت توليد قطعات پيشرفته و ارزان در مقياسهاي زير ميكرون اهميت رويكرد به فناوريهاي جديد ازجمله فناورينانو را در اين صنعت به شدت بالا برده است. پليمر و پلاستيكها سومين جايگاه را به خود اختصاص دادهاند. سادگي ساختار، انعطافپذيري و قابل تغيير كه از بزرگترين ويژگيهاي پليمرها و پلاستيكهاست. اين ويژگيها شرايطي را فراهم ميكند كه ميتوان با ادغام اين صنعت با فناوريهاي ديگر به محصولاتي جديد با خصوصياتي منحصر به فرد دست يافت، اشباعشدن عرصه فعالیت پليمر و پلاستيكها باعث گرديده اين صنعت سيري نزولي را در ثبت اختراعات فناورينانو بپيمايد. به دلیل بنیادی بودن فناوري نانو و وابستگی كمتر آن به بخشهاي ديگر، ملاحظه میشود که موارد عمومی جایگاه ویژهای را در نمودار 4 دارا ميباشند. به دلیل راهکارهای دارورسانیِ نانوذرات و نانوکپسولها، فناوري نانو کاربردهای وسیعی را در زمینه داروسازی به دست آورده است. البته با توجه به فعالیتهای انجام شده و محدوديت ذاتي آن (امكان رسانش چندين نوع دارو با يك راهكار واحد) در این زمینه به نظر می رسد فرصتهای کاری در آن رو به اشباع شدن باشد. استفاده از فناوري نانو در صنایع متالورژی، مخابرات، نفت، نساجی و کاغذسازی بسیار جدید و نوپا بوده ولی به دلیل سختی کار یا عدم جذابیت نتایج آن برای محققان، تعداد اختراعات ثبت شده در این زمینه با سیر نزولی مواجه بوده است. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
در مورد مشاركت فناورينانو با صنايع متالورژي، مخابرات، نساجي و كاغذسازي،
نفت، موادشيميايي كشاورزي، مواد منفجره، پرتوزا و محافظت نتايج كاربردي و
كمتوجهي بوده، به طوري كه محققان از استفاده فناورينانو در اين زمينهها
رويگردان شدهاند. البته اين وضعيت براي رشتههاي مهندسي شيمي، چاپ، روكش،
عكاسي، غذا، زيستفناوري، شويندهها و تصفيه آب كه سابقه بيشتري در
فناورينانو دارند نيز صادق است. در صنايع مكانيك، رايانه و كنترل كه مدت
زيادي از ورود فناوري نانو به آنها ميگذرد، نتايج بسيار رضايت بخش بوده،
بهطوريكه چشمانداز فناورينانو در اين زمينهها بسيار روشن به نظر
ميرسد. در مورد ابزار دقيق، سنجش و تست هنوز نميتوان به صراحت اظهار نظر
كرد ولي به نظر ميرسد فناورينانو در اين رشتهها به مرز اشباع شدن نزديك
شده است. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
مغربي، كاظميبررسي نحوه رشد و جهتگيري مقالات نانوتکنولوژی با استفاده از پايگاه داده ISI، خبرنامه فناوری نانو، شماره 61 The Nanotechnology Opportunity Report\\\" volume one, CMP Cientifica, 2002 www.iranculture.org/research/edupol/countries Resource
ارزیابی شما از این مقاله :
3 امتیاز از 3 رای
نام
پست الکترونیک
نظر